Müştak isimlerin biçimsel ve anlamsal yönden incelenmesi: Ebu'l-'Alâ el-Ma'arrî Divanı örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslâm Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DUA ALİSMAİL
Danışman: Yakup Kızılkaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma Ebu'l-'Alâ el-Ma'arrî'nin divanında yer alan müştak isimlerin biçimsel ve anlamsal özelliklerini incelemeye odaklanmaktadır. Müştak isimler, Arap dilinin türetme (iştikak) sistemine dayanan ve dilin hem yapısal hem de anlam dünyasına katkıda bulunan önemli dilsel unsurlardır. Müştak isimlerin kullanımı, Arap dili edebiyatında şiirsel estetiği derinleştiren bir özellik olarak öne çıkar. Bu çalışma, el-Ma'arrî'nin dilinde bu isimlerin nasıl kullanıldığını ve onların şiir diline kattığı estetik ve anlamsal derinlikleri analiz etmeyi amaçlamaktadır. Ebu'l-'Alâ el-Ma'arrî, yalnızca Arap edebiyatının seçkin şairlerinden biri değil, aynı zamanda kendine özgü felsefi düşünce yapısıyla şiirlerinde derin anlam katmanları oluşturan bir isimdir. Onun şiirlerinde müştak isimler, hem dilin sınırlarını zorlayan yaratıcı bir yapı hem de şiirsel anlatımın önemli bir bileşeni olarak işlev görmektedir. Bu çalışmada müştak isimlerin el-Ma'arrî'nin şiirlerinde nasıl kullanıldığı, bu isimlerin dil yapısıyla nasıl örtüştüğü ve şiirin estetik yapısına ne tür katkılar sunduğu araştırılmaktadır. Çalışmanın kapsamı, özellikle el-Ma'arrî'nin divanındaki müştak isimler ile sınırlıdır. Müştak isimlerin biçimsel özelliklerinin yanı sıra, bu kelimelerin anlam derinliklerine de yer verilmiş ve şiir dilinde nasıl bir rol oynadıkları incelenmiştir. Bunun yanında, Arap dilindeki türetme sisteminin tarihsel gelişimi de ele alınmış ve müştak isimlerin Arap dili içindeki önemi vurgulanmıştır. Araştırmada kullanılan yöntem, dilbilimsel ve edebi analizleri bir araya getiren nitel bir çözümleme yöntemi olmuştur. Müştak isimlerin yapılarını ve kullanımlarını anlamak amacıyla klasik Arap dilbilimi kaynaklarıyla birlikte, el-Ma'arrî'nin divanı ayrıntılı bir biçimde incelenmiştir. Anlamsal analizlerde ise, müştak isimlerin şiirde kazandığı anlam derinliği ve bu isimlerin el-Ma'arrî'nin felsefi duruşu ile olan ilişkisi üzerinde durulmuştur. Çalışma neticesinde Ebu'l-'Alâ el-Ma'arrî'nin divanında müştak isimlerin kullanımının, sadece dilin yapısal zenginliğini değil, aynı zamanda şiir dilinin estetik gücünü de ortaya koyduğu anlaşılmıştır. Müştak isimlerin kullanımı, el-Ma'arrî'nin şiirinde anlam katmanları oluşturarak, dilsel ustalığın ve sanatsal güzelliğin bir arada nasıl işlendiğine dair yeni bir perspektif sunmaktadır. Çalışmanın müştak isimlerin şiir dilinde nasıl estetik bir işlev üstlendiğini ve Arap dilinin zengin ifade biçimlerini daha derinlemesine anlamaya katkıda bulunması beklenmektedir. Anahtar Kelimeler: iştikak, Müştak isimler, Ebu'l-'Alâ el-Ma'arrî, edebi analiz, Şiirin Estetiği.