HAVA KİRLİLİĞİ VE KONUT DOKUSU ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: ERZURUM ÖRNEĞİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Elif Nur Sarı
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Sevgi YILMAZ
Özet:Hava kirliliği insan ve çevre sağlığına verdiği zararlardan dolayı birçok alanda çalışma konusu olmuş önemli bir çevre sorunudur. Kirliliğin temel nedeninin emisyon kaynaklı olduğu ileri sürülmekte ve bu çerçevede çözüm önerileri geliştirilmektedir. Son yıllarda emisyon kaynaklı tüketim dışında kent geometrisinin de hava kirliliğine önemli derecede etkisi olduğu ileri sürülmektedir. Konut dokusu ile hava kirliliği arasındaki bağlantı analiz edilmiştir. Bu kapsamda farklı konut dokularında hava kirliliğinin dağılımı incelenerek kent geometrisinin kirliliğe olan etkisi incelenmiştir. Hava kirliliği tahmin haritası üretmek üzere coğrafi faktörler, fiziksel faktörler ve emisyon değeleri analiz edilmiştir. Konut dokusu analizi kapsamında saha ölçümleri gerçekleştirilmiştir. 325 noktadan balık gözü kamera ile çekimler yapılmıştır. Çekilen fotoğraflar RayMan Pro 1.2 programında Gökyüzü Görünürlük Oranı (GGO) analiz edilmiştir. Kirlilik dağılımı ve konut dokusu haritalarından kirlilik dağılımı mekansal sentez haritası üretilmiştir. Hava kalitesi açısından yaşam konforunu destekleyen ve engelleyen bölgeler tanımlanmıştır. Bu bölgelerde rüzgar akışkanı kullanılarak ağaçlı ve ağaçsız sokak kanyonları için simülasyonlar yapılmıştır. Araştırma sonuçları yakıt tüketiminin sokak geometrisinden daha baskın karakterde olduğunu göstermektedir. Konut dokusu ile hava kalitesi arasındaki ilişki incelendiğinde planlı yapılaşma gerektirmesi söz konusu olduğu için site ve müstakil tip konut dokusunun apartman tipi konut dokusundan daha verimli olduğu bulunmuştur. Sokak kanyonları için yapılan simülasyonlarda ise rüzgar akışı hızında çatı seviyesine göre yaya seviyesinde düşüş kaydedilmşitir. Yaşam konforunu desteleyen; ağaçsız bölgede %23, ağaçlı bölgede %25 düşüş olduğu incelenmiştir. Yaşam konforunu engelleyen; ağaçsız bölgede %29 ve ağaçlı bölgede %57 düşüş olduğu incelenmiştir. Rüzgar akışkanı kanyonun karakteristik özelliklerine göre değişkenlik göstermektedir. Bu durum kirletici dağılımında önemli bir etkiye sahiptir. Rüzgarın geliş yönü, rüzgar hızı, bina yükseklikleri, binalar arası mesafe, sokak yönlenmesi, sokak uzunlukları, bitki durumunun önemli parametreler olduğu bulunmuştur.