FARKLI EKİM NORMLARI VE SIRA ARASI MESAFELERİN ASPİR (Carthamus tinctorius L.) BİTKİSİNİN VERİM VE VERİM UNSURLARI ÜZERİNE ETKİSİ

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Fırat SEFAOĞLU

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Hakan ÖZER

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırma, sıra arası mesafeler ve farklı ekim dozlarının aspir (Carthamus tinctorius L.) bitkisinin verim ve verim unsurları üzerine etkisinin belirlenmesi amacıyla Doğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü Pasinler Deneme İstasyonunda 2013 ve 2014 ürün yıllarında kuru koşullarda yürütülmüştür. Şansa Bağlı Tam Bloklar Deneme Deseninde bölünen-bölünmüş parseller düzenlemesine göre 4 tekrarlamalı olarak yürütülen bu araştırma, 2 aspir çeşidi (Dinçer, Yenice), 3 sıra arası mesafe (20, 40 ve 60 cm) ve 3 ekim normu (2, 4 ve 6 kg/da) yer almıştır. Sıra aralıkları ana parselde, ekim normları alt parsellerde ve aspir çeşitleri ise alt-alt parsellerde yerleştirilmişlerdir. İncelenen karakterler yönünden Dinçer ve Yenice çeşidi arasında önemli farklılıklar bulunmuştur. Dinçer çeşidi verim ve verim öğeleri yönünden üstün bulunmuştur. Sıra aralığı, incelenen bütün karakterleri önemli derecede etkilemiştir. Sıra aralığının artması ile birlikte; çıkış, sapa kalkma, tabla oluşum ve yetişme süresinde gecikmeler olurken, bitki boyu, gövde çapı, 1000 tohum ağırlığı, dal sayısı, bitki başına tabla sayısı, tabla çapı ve tabladaki tohum sayısı değerlerinde artışlar gözlenmiştir. Ekim normları ise sıra arası mesafede olduğu gibi incelenen bütün karakterleri önemli derecede etkilemiştir. Ekim normundaki artışlar genel olarak yağ oranı, tabla başına tohum sayısı, tabla sayısı, 1000 tohum ağırlığı, sap çapı, dal sayısı ve tabla çapı değerlerini önemli ölçüde azaltmıştır. Tohum ve yağ verimini ise artırmıştır. Elde edilen sonuçlar, Erzurum kuru tarım koşullarında aspir yetiştiriciliğinde yüksek tane verimi nedeniyle Dinçer çeşidinin tercih edilmesinin ve bu çeşidin 40 cm sıra aralığı ve 6 kg/da ekim normunda yetiştirilmesinin uygun olacağını ortaya koymuştur.