Postmenopozal dönemdeki kadınların uyku kalitesi, beslenme durumu ve diyet kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi.
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Beslenme ve Diyetetik, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Merve Kılıç
Danışman: Safinur Çelik
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırmada postmenopozal dönemdeki kadınların uyku kalitesi, beslenme durumu ve diyet kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Materyal Metot: Bu çalışma 145 postmenopozal kadın ile Erzurum iline bağlı aile sağlığı merkezlerinde yürütülmüştür. Araştırmada sosyodemografik ve genel bilgiler anket formu, 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kaydı formu, besin tüketim sıklığı formu ve Pittsburgh Uyku Kalitesi Ölçeği (PUKİ) ölçeği kullanılarak veriler yüz yüze toplanmıştır. Diyet kalitesini belirlemek amacıyla "Sağlıklı Yeme İndeksi" kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS-22 kullanılarak ki-kare testi, bağımsız gruplarda t testi, Pearson ve Spearman korelasyon analizleri kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların diyet kalitesi ortalama puanı 41.55±12.23 olarak bulunmuştur. Katılımcıların %68.3'ü kötü uyku, %31.7'si iyi uyku kalitesine sahip olduğu saptanmıştır. Diyet kalitesi ile uyku kalitesi arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0.05). Uyku kalitesi ile karbonhidrat tüketimi arasında negatif yönlü anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0.05). Diyet kalitesi, enerji, karbonhidrat, doymuş yağ asitleri ve sodyum ile negatif yönlü anlamlı ilişki göstermiştir (p<0.05). Diyet kalitesi ile posa, çoklu doymamış yağ asitleri ve bazı mikro besin ögeleri (B1, B6, E vitaminleri magnezyum, demir mineralleri) arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0.05). Vücut ağırlığı, kalça çevresi ve yağsız vücut ağırlığı ile diyet kalitesi arasında negatif yönlü anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0.05). Sonuç: Diyet kalitesi ile enerji, karbonhidrat, doymuş yağ asitleri ve sodyum arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunurken; çoklu doymamış yağ asitleri, posa, bazı vitaminler ve mineraller ile ise pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Diyet kalitesi ile uyku kalitesi arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Artan karbonhidrat tüketimi ise uyku ve diyet kalitesine negatif yönde etki etmiştir. Anahtar Kelimeler: Beslenme durumu, diyet kalitesi, postmenopozal dönem, uyku kalitesi