Doğu Anadolu'da Kalkolitik Çağdan Demir Çağına Kadar Sosyo-Politik Gelişmeler

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Tarih Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ABDULSABUR ŞIĞVA

Danışman: Süleyman Çiğdem

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Doğu Anadolu'nun sosyopolitik gelişim sürecine yönelik yapılan çalışmalar genel olarak Urartu Devleti ile sınırlı kaldığı gözlenmektedir. Ancak bölgenin Geç Kalkolitik Çağ'dan itibaren yoğun bir şekilde yerleşim gördüğü ve farklı kültür dünyaların etkisi altında kaldığı bilinmektedir. Topografik yapının sosyopolitik gelişim süreci üzerinde etkili olduğu Doğu Anadolu, Geç Kalkolitik Çağ'da Ubeyd, Uruk ve Arslantepe gibi kültürel süreçlerin biçimlendirdiği bir gelişim seyri izlemiştir. Erken Tunç Çağ'da Karaz kültürel sürecinde aşiret tarzı bir politik yapılanma ortaya çıkarken, Orta Tunç Çağ'da aşiret/beylik arasında bir sosyopolitik düzen oluşmuştur. Geç Tunç Çağ'da bölgesel farklar olmakla birlikte özellikle Elâzığ-Malatya bölgesinde yerel krallıklar etkili olmuştur. Erken Demir Çağ sosyopolitik gelişim süreci ise Uruatri/Nairi Konfederasyonu öncülüğünde oluşan sosyopolitik yapılar, Urartu Devleti'nin proto tarihini oluşturmaktadır. Doğu Anadolu sosyopolitik gelişim süreci; basit örgütlü yapılar/ilk köyler, karmaşık örgütlü yapılar/merkezi köyler, aşiret, beylik ve yerel krallık şeklinde gerçekleşmiştir. Bu çalışmada, Doğu Anadolu'nun sosyopolitik gelişim süreci arkeolojik veri, yüzey araştırmaları ve yazılı kaynaklar esas alınarak analiz edilmesi amaçlanmıştır.