Bingöl ili Karlıova ilçesi'nde damızlık koyun-keçi yetiştiricileri birliği üyesi olan koyunculuk işletmelerinin yapısal özellikleri üzerine bir araştırma
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Zootekni Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLSÜN POLAT
Danışman: Sinan Kopuzlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Araştırma Bingöl İli Karlıova İlçesinde Koyun-Keçi Yetiştirici Birliği'ne üye olan koyun yetiştiriciliği yapan işletmelerin bazı yapısal özelliklerin mevcut durumunu incelemek amacıyla yürütülmüştür. Yöntem: Çalışmada 116 işletme sahibiyle yüz yüze görüşülerek 10 ayrı başlıkta düzenlenen anket yapılmış ve elde edilen sonuçlar değerlendirilerek ilgili frekans ve istatistiki ortalamalar hazırlanan tablolarda sunulmuştur. Bulgular: Araştırmada işletme sahiplerinin %86'ı erkek (100) ve %14'ü kadınlardan (16) oluşmaktadır. İşletme sahiplerinin yaş ortalaması 43,7 iken erkek ve kadınlarda 46,2 ve 41,3 olarak belirlenmektedir. Eğitim durumları incelendiğinde erkekler kadınlara göre ilkokuldan üniversiteye kadarki öğrenimlerinde erkeklerin oranı (%86) kadınların oranından (%14) daha fazla tespit edilmiştir. Koyun yetiştiriciliği yapma sebepleri sorusuna verilen cevaplara göre en yüksek oransal değerler sırasıyla %35'i aile ihtiyacı, %20'si kuzu satmak ve %17'si ise süt satmak olduğu ifade edilmiştir. Yetiştirilen kuzuların ortalama doğum ağırlığı, sütten kesim yaşı, pazarlama yaşı, damızlığa ayrılma yaşı, erkek ve dişilerde damızlıkta kullanma yaşı, koyunların sağım süresi ve üretilen yıllık süt miktarı sırasıyla 4,8 kg, 4,1 ay, 10,7 ay, 11,4 ay, 17,2 ay ve 17,9 ay, 2,6 dakika ve 148,1 litre olarak tespit edilmiştir. Koyun yetiştiricilerinin %58'i yaylaya çıktıklarını ve ortalama 7 ay kadar kaldıklarını ifade etmişlerdir. İşletme sahiplerinin %79'u hastalıkların günümüzde geçmişe göre artığını bildirmişlerdir. %28 oranında yüksek yem fiyatı, %21 oranında mera ve %16 oranında sağlık sorunu işletmelerin karşılaştığı en önemli sorunlar arasındadır. İşletmelerin %97'inin koyun yetiştiriciliği açısından yetkililerden beklentilerinin olduğu, bu beklentileri içerisinde en yüksek beklentilerinin en önemli üç sorunun çözülmesi olarak ifade etmişlerdir. Sonuç: Elde edilen verilerle Bingöl Karlıova ilçesindeki koyun yetiştiriciliğinin yapısal özellikleri incelenmiş, genel olarak yapılan koyun yetiştiriciliğinde sürü yönetimi, barınak, bakım ve besleme gibi konularda işletmelerin yeterince bilgi sahibi oldukları belirlenmiştir. Ancak işletmelerde yem fiyatlarının yüksekliği, mera sorunu ve sağlık sorunlarının ilgililerce çözülmesini ve genel olarak koyunculuğa olan desteklerin de artırılmasını talep etmektedirler. İlçede, genç nüfusun daha fazla desteklenmesi ve hayvancılığa yönlendirilmesi, koyun yetiştiriciliğinde desteklerin artırılması ve sorunlarının kısa sürede çözülmesi durumunda ilçede koyun yetiştiriciliği ile ilgili üretim potansiyelinin arttırılabileceği sonucuna varılmıştır.