Tiroid stimulan hormon (TSH) supresif tedavi alan hastalarda osteoporoz yan etki farkındalığının araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ENES YÜKSEL
Danışman: İlyas ÇAPOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Tiroid stimulan hormon (TSH) süpresyon tedavisi, osteoporoz gelişimi için etiyolojik nedenlerden birtanesidir. Bu tedaviyi kullanan hastaların ve ilacı reçete eden hekimlerin osteoporoz yan etki farkındalığını tespit etmek istenmektedir. Çalışmanın amacı TSH baskılayıcı tedavi uygulayan kliniklerin ve kullanan hastaların farkındalığının artırılmasını sağlamaktır. Materyal ve Metod: Çalışmamıza 101 hasta dahil edildi. Ekzojen tiroid hormonu kullanan ve TSH baskılanmış (TSH<0.5 mIU/L) hastalar dahil edildi. Çalışmamızdan 18 yaş altı ve hamile olan ya da şüphesi bulunan hastalar çalışma dışı bırakıldı. Hastaların osteoporoz ile ilgili geçmiş muayeneleri hastane otomasyon sistemi üzerinden öğrenildi. Beş yıldan uzun süre TSH baskılanmış hastalarda DEXA çekildi. Çalışmaya katılmayı kabul eden tüm hastaların detaylı anamnezleri alınarak, fizik muayeneleri yapıldı. Tüm hastalara aynı anket soruları soruldu ve cevapları dökümante edildi. Bulgular: Hastaların % 82.2'si kadın, % 17.8'i ise erkek idi. Yaşları 50±12 idi ve en küçük hasta yaşı 19; en büyük hasta yaşı 76 idi. Hastaların %51.5'i elli yaşından büyüktü. Levotiron kullanım süresi elli hastanın 60 aydan kısa; geriye kalanların ise 60 ay veya daha uzun olduğu bulundu. Levotiroksin kullanım süresi ≥ 60 ay olan ve sekonder osteoporoz riski açısından farkındalığı bulunan hastaların % 55.6'sının, önceden osteoporoz hastalığı ile ilgili bilgilendirildiği, fakat sekonder osteoporoz riski açısından farkındalığı bulunmayan hastaların büyük çoğunluğunun (% 83.3) daha önceden hastalık hakkında yeterli bilgi birikimine sahip olmadığı bulundu (p=0.024). Levotiron kullanım süresinin uzunluğu ile sekonder osteoporoz farkındalığı arasında korelasyon olduğu bulundu (p =0.02). Osteoporoz farkındalığı bulunmayan hastalardan 14'ü önceden osteoporoz hastalığı hakkında bilgilendirilmesine rağmen yine de farkındalık oranlarının düşük olduğu bulundu (p=0.031). Elli yaşından büyük, levotiron kullanım süresi 60 ayı aşan, muayene sonrası DEXA ölçümleri yapılan 23 hastanın 3'ü osteoporoz ve 11'i osteopenik olduğu görüldü. Bu gruptaki osteoporotik hastaların % 13.6'sında, osteopenik hastaların % 45.5'inde ve normal olan hastaların % 40.9'unda sekonder osteoporoz açısından farkındalıklarının bulunmadığı tespit edildi. Sonuç: Uzun süreli TSH suprese edilmiş ve ekzojen tiroid hormon tedavisi alan, ileri yaş hastaların osteoporoza ve osteoporotik kırıklara yatkınlığının fazla olduğunu ve tedavi ile takibini üstlenen hekimlerin farkındalığının az olduğu görüldü. Bu konuda sağlık çalışanları dahil tüm toplumun farkındalığının artırılması için etkili ve süreklilik arz eden yöntemlerin kullanılmasının gerekliliğini düşünüyoruz. Anahtar Kelimeler: Osteoporoz, farkındalık, levotiroksin.