M. Fuad Köprülü'nün Millî Kıraat Adlı Türkçe-Edebiyat Ders Kitabının Türkçe ve Türk Dili ve Edebiyatı Öğretimi Açısından İncelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Mesut Bulut
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Halit DURSUNOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:M. Fuad Köprülü'nün Millî Kıraat (Beşinci kısım) adlı eseri 1916 yılında, Mekâtib-i İbtidâiyye'nin son sultanîlerin ilk sınıfında okutulmak üzere hazırlanan ve Maarif Nezareti'nce onaylanan Türkçe-edebiyat ders kitabıdır. Bu ders kitabı, günümüzdeki Türkçe-edebiyat öğretimi çalışmalarına tarihî zemin teşkil etmektedir. Bu çalışmada nitel araştırmanın doküman incelemesi yöntemiyle literatür taraması yapılmıştır. Ders kitabının Türkçe-edebiyat öğretimine katkısı ve Türkçe- edebiyat ders kitaplarına metin seçiminde tür, tema, içerik, kaynak ve yazar tercihi bakımından incelenip değerlendirilmiş, bu ders kitabındaki metinlerin içerdikleri temalar tespit edilerek bir üst tema ile açıklanmıştır. Bu kapsamda, çalışma konusu olan ders kitabı; seçilen yazar/şair ve metinler, metinlerin türlere ve temalara göre değerlendirilmesi, dönemin tarihî ve edebî tartışmalarına ışık tutması açısından incelenmesi vb. konularda ele alınarak, günümüzde Türkçe-edebiyat öğretiminde problem olan ders kitapları sorununa karşı, çeşitli çözüm önerileri getirerek ders öğretmenlerine ve Türkçe-edebiyat öğretimindeki problemlerin çözümüne katkı sağlanması, yardımcı olunması amaçlanmıştır.Çalışma, beş bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında dilin önemi, Türk Millî Eğitiminin temel amaçları, Türkçe ve Türk dili ve edebiyatı dersinin genel amaçları, Türkçe-edebiyat öğretimi, II. Meşrutiyet Dönemi'nde eğitim ve öğretim faaliyetleri içerisinde Türkçe-edebiyat öğretimi, bu dönemin sosyal durumu vb. konularla, çalışmanın özü hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde, M. Fuad Köprülü'nün hayatı, sanatı, eserleri ve Osmanlı Devleti'nin son döneminden günümüze Türkçe-edebiyat ders kitapları ele alınarak konu ile ilgili bilgiler verilmiş, araştırmanın kapsamını oluşturan M. Fuad Köprülü'nün Millî Kıraat (Beşinci kısım) adlı ders kitabının orijinalliği bozulmadan, yazım ve noktalama kuralları korunarak Latin harflerine aktarılması sağlanmıştır. Bu bölümde ayrıca ilgili araştırmalar hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde, ders kitabının hazırlanmasında kullanılan yöntem, araştırmanın modeli, araştırmanın kapsamı, verilerin toplanması, verilerin analizi ile ilgili yapılan çalışmalar hakkında bilgi verilmiştir. Dördüncü bölümde, ders kitabından nitel araştırmanın doküman incelemesi yöntemi ve literatür taramasıyla elde edilen verilerden hareketle bulgular tespit edilerek yorumlarda bulunulmuştur. Beşinci bölümde, ders kitabı ile ilgili sonuçlara varılarak önerilerde bulunulmuş, çalışmanın sonunda ekler kısmına Millî Kıraat (Beşinci kısım) Osmanlıca Türkçesi ders kitabının tıpkıbasımı eklenmiştir.Çalışma sonucunda, döneminin hassasiyetleri göz önünde bulundurularak hazırlanan bu ders kitabının, günümüzde öğretim materyali olarak kullanılan ders kitaplarındaki metinlerin içeriği, yazar/şair, tür, tema tercihleri konusunda Türkçe ve Türk dili ve edebiyatı öğretiminde model oluşturabileceği, millî benlik şuurunu ve Türk kültürünü kazandırmayı amaçlayan metinlerin Türkçe-edebiyat öğretiminde önem arz ettiği, özellikle ders kitapları ile ilgili olarak ?millî? eğitimin amaçlarının gerçekleştirilmesinde millî vasfını taşıyan ders kitaplarının ve ders kitaplarını oluşturan edebî metinlerin önemli olduğu sonucuna varılmıştır.Anahtar Sözcükler: Millî Kıraat, Eğitim-Öğretim, Türkçe-Edebiyat Öğretimi, Ders Kitabı.