Sason kasabasının coğrafyası
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Coğrafya Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP TOPLU
Danışman: Kenan Arınç
Özet:Çalışma alanını oluşturan Sason, idari açıdan Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin Dicle Bölümü sınırları içinde yer alan Batman iline bağlı bir ilçe merkezidir. Ankara Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesinde 06-21 Haziran 1941 tarihleri arasında toplanan Birinci Türk Coğrafya Kongresi'nde, Türkiye'nin coğrafî bölgelerinin sınırlarının çizilmesinde genelde doğal unsurların meydana getirdiği coğrafi bütünlük dikkate alındığı için Sason, Doğu Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Fırat Bölümü sınırlarına dahil edilmiştir. Sason ilçesi yönetim alanı yaklaşık 54 km2 lik alan kaplamaktadır. Sason ilçe merkezi ve çevresinde yükselen dağlar Güneydoğu Toros Dağları'nın parçası durumundadır. İlçe merkezi bu kıvrımlardan kaynağını alan akarsuların meydana getirdiği etek düzlüğü (piedmont) durumundaki topografik ünite üzerinde kurulmuştur. Mereto Dağı, 2973 metre ile Güneydoğu Anadolu'nun ve Batman ilinin en yüksek noktasıdır. Kasabanın orta kesiminden geçen Aydınlık (Sason) Çayı'nın etrafında mahalle üniteleri çizgisel uzanış sergilemektedir. Yıllık ortalama sıcaklığı 17,5ºC olan sahanın yağış miktarı 794,9 mm ile Türkiye ortalamasının (735 mm) üstündedir. Bu toplam yağışın %44'ü kış mevsiminde, %40'ı ilkbahar döneminde düşmektedir. Bu bakımdan Akdeniz ikliminin yarı kurak stepik özelliklerini yansıtmaktadır. Sason ilçe merkezinde 13 921 kişi yaşamakta, bunun 7 014'ünü kadın nüfus ve 6 907'sini de erkek nüfus oluşturmaktadır. Yerleşme genç ve dinamik bir nüfusa sahiptir. İlçedeki toplam nüfusun %56,2'si kırda, %43,7'si ise kasabada ikamet etmektedir. Yerel ismi Kabu'l Cev-z olan ve ilçe merkezi statüsünde olan Sason kasabasının yönetim alanında, 1 belde, 36 mahalle ve 54 köy yerleşmesi bulunmaktadır. Kasabanın en önemli tarımsal ürünlerini çilek, ceviz ve bal meydana getirmektedir. Araştırma sahasında en çok gelişen fonksiyon, %50,2 oranıyla hizmet ve %47,8 ile tarımdır. Bu nedenle hizmet-tarım kasabası özelliği göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Sason, Mereto Dağı, Aydınlık (Sason) Çayı, Yerleşme, Ekonomik