Kalp yetmezliği hastalarında akılcı ilaç kullanımı, sağlık okuryazarlığı ve öz bakım davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İç Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İHSAN TAN
Danışman: Hatice Polat
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Araştırmanın amacı, kalp yetmezliği hastalarında akılcı ilaç kullanımı, sağlık okuryazarlığı ve öz bakım davranışları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Materyal ve Metot: Araştırmada, tanımlayıcı araştırma deseni kullanılarak kesitsel olarak yapılmıştır. Veriler Tanıtıcı Form, Akılcı İlaç Kullanım Ölçeği (AİKÖ), Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği -32 (TSOYÖ-32) ve Avrupa Kalp Yetersizliği Öz Bakım Davranış Ölçeği-12 (AKHÖBDÖ-12) ile toplanmıştır. Araştırmanın evrenini 30 Mart 2023- 1 Ocak 2025 tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Araştırma Hastanesi kardiyoloji kliniğine yatışı yapılan kalp yetmezliği tanısı alınan (N=486) bireyler oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini, araştırmaya katılmayı kabul eden ve belirlenen dahil edilme kriterlerini karşılayan (n=215) bireyler oluşturmuştur. Veriler, ortalama, yüzde, standart sapma, minimum ve maksimum değerler ile t-testi, varyans analizi, Cronbach Alpha, iç tutarlılık testleri, Pearson korelasyon ve regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırmaya katılan bireylerin toplam puan ortalamaları AİKÖ için 47.33±5.36, TSOYÖ-32 için 25.39±11.29, AKHÖBDÖ-12 için 28.16±6.66'dır. Bireylerin %48.4'ünün sağlık okuryazarlığının yetersiz olduğu, %91.2'sinin uygun öz bakım davranışlarına sahip olduğu belirlenmiştir. AİKÖ ile TSOYÖ-32 ölçeği (r= 0.345, p<0.001) ve AKHÖBDÖ-12 ölçeği (r= -0.179, p=0.009) arasında anlamlı bir ilişki olduğu belirlendi. Yapılan regresyon analizinde TSOYÖ-32 puanları ile AKHÖBDÖ-12 puan ortalaması arasında anlamlı ilişki (R=0.591, p<0.001) olduğu belirlenmiştir. TSOYÖ-32 puanı, AKHÖBDÖ-12 puanındaki değişimin %34.3'ünü açıklamaktadır. AİKÖ puanı AKHÖBDÖ-12 puanını yordamamaktadır. Sonuç: Bireylerin orta düzeyde akılcı ilaç kullanımı olduğu, sağlık okur yazarlığının yetersiz, öz bakım davranışlarının uygun olduğu belirlendi. Akılcı ilaç kullanımının sağlık okuryazarlığı ile orta düzeyde bir ilişkiye sahip olduğu, ancak tek başına öz-bakım davranışlarını belirlemede sınırlı bir etkisi olduğu belirlendi