Oral kavite ve orofarinksin bilgisayarlı tomografi ile görüntülenmesindeki artefakt sorununa SEMAR ve AIDR teknikleri ile yaklaşım
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHAMMED HALİD YENER
Danışman: Bahar YILMAZ ÇANKAYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Adaptive Iterative Dose Reduction (AIDR) ve Single Energy Metal Artifact Reduction (SEMAR) yöntemleri kullanılarak, doku eşdeğer fantom modeller üzerinde artefakt oluşturan materyallerin etkisi değerlendirildi ve tanısal yeterliliği koruyarak en düşük radyasyon dozuna ulaşılması hedeflendi. Yöntem: Fantom üzerinde oral kavite düzeyinde oluşturulan boşluklara çift taraflı olarak metal artefaktına yol açabilecek materyallerin yanı sıra yağ ve kontrast dansitesinde materyaller yerleştirildi. Ardından 80, 100, 120 ve 135 kVp için 3, 7, 14, 32, 64 ve 129 mAs değerlerinde çekimler gerçekleştirildi. Bu aşamada SEMAR ve AIDR teknikleri birlikte, hem açık hem de kapalı modlarda uygulandı. Nesnel değerlendirmede sinyal/gürültü oranı (SNR) ve kontrast/gürültü oranı (CNR) hesaplandı; öznel değerlendirmede ise iki bağımsız gözlemci görüntü kalitesini subjektif olarak inceledi. SEMAR ve AIDR'nin açık ve kapalı çekimlerinde elde edilen SNR, CNR değerleri ile subjektif puanlamalar istatistiksel olarak karşılaştırıldı. Bulgular: SEMAR ve AIDR açık teknikleri ile elde edilen görüntülerde SNR ve CNR değerleri, kapalı çekimlere kıyasla anlamlı derecede yüksekti. Bu objektif bulgularla uyumlu biçimde, subjektif değerlendirmelerde de görüntü kalitesi puanları anlamlı artış gösterdi (p<0.001). İki gözlemci arasındaki uyum kappa testiyle 0,639 olarak bulundu (p<0.001). Kapalı tekniklerde 24 parametreden 11'i tanısal yeterlilik sağlarken (DLP 52 mGy, ED 0,1196 mSv), açık tekniklerde 21 parametre tanısal yeterlilik sağladı ve en düşük doz (DLP 5,6 mGy, ED 0,01288 mSv) ile %89 doz azaltımı elde edildi. Sonuç: Oral kavite ve orofarenksin görüntülemesinde SEMAR ve AIDR birlikte uygulandığında artefaktlar belirgin azaldı, görüntü kalitesi anlamlı şekilde iyileşti ve tanısal yeterlilik korunarak anlamlı doz redüksiyonu sağlandı.