Ratlarda Akrilamid Kaynaklı Böbrek Hasarında Bor'un Koruyucu Etkisi: Antioksidan Savunma Mekanizması Üzerine Mekanik Yaklaşım.
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Biyokimya Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: OSMAN SARİÇİÇEK
Danışman: Fatma Gür
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ratlarda Akrilamid Kaynaklı Böbrek Hasarında Bor'un Koruyucu Etkisi: Antioksidan Savunma Mekanizması Üzerine Mekanik Yaklaşım Amaç: Günümüzde insanların beslenme şekilleri ile sağlıkları arasındaki ilişki üzerine yapılan araştırmaların sayısında önemli artışlar olmuştur. Gıdaların hazırlanma şekillerine göre ortamda farklı reaksiyonlar gerçekleşmekte ve besin içeriğinde yeni bileşikler oluşmaktadır. Bu bileşiklerin bir kısmının gıdalarda varlığı istenilen bir durum iken olumsuz etkilerinden dolayı bir kısım bileşiklerin ise gıdanın içeriğinde olması istenmemektedir. Gıdaların 120 C° nin üzerindeki sıcaklıklarda ısıl işlem görmesi sonucu meydana gelen Akrilamid (AA) kanserojenik bir madde olarak kabul edilmektedir. Sağlık açısından risk grubunda değerlendirilen AA gibi maddeler üzerine yapılacak toksik etkiyi azaltma ile ilgili çalışmaların sağlık açısından standardize edilmesi gerekmektedir. Yine ülkemiz için zengin doğal kaynaklarından ve antioksidan özelliğe sahip olan borun (B) ilaç sektöründe kullanımının yaygınlaştırılırak ekonomiye katkı sağlanması hedeflenmektedir. Bu çalışma kapsamında, Bor mineralinin AA kaynaklı meydana gelecek böbrek hasarına karşı koruyucu etkisinin biyokimyasal ve histopatolojik olarak analizi amaçlanmıştır. Materyal ve Metot: Toplamda 30 adet Wistar albino cinsi erkek rat 5 eşit gruba ayrıldı. Kontrol grubuna salin verildi. Serum fizyolojik içerisinde hazırlanmış Bor ve AA'nın çözelti formları uygulama için hazır hale getirildi. Bor grubuna 14 gün boyunca 20 mg/kg B ip, AA grubuna ise deneyin son 10 günü boyunca 38,27 mg/kg AA oral gavaj olarak verildi. 4. ve 5. Gruba sırasıyla 10 mg/kg Bor + Akrilamid ve 20 mg/kg Bor + Akrilamid verildi. Son Bor ve AA uygulamasından 24 saat sonra, ratlar anestezi altında sakrifiye edildi. Ratların böbrek dokuları alınarak malondialdehit (MDA) ve glutatyon (GSH) seviyeleri, (süperoksitdismutaz) SOD enzim aktivitesi tespit edildi. Ayrıca, böbrek dokusundaki toplam Nrf2 ve Keap1 protein ekspresyon seviyeleri immünohistokimyasal olarak incelendi. Bulgular: Tek başına AA alan ratlarda böbrek dokularında renal MDA seviyelerinde önemli artış gözlenirken antioksidan belirteçlerde (SOD ve GSH) belirgin azalmalar gözlenmiştir. Ayrıca doku analizi AA verilen grupta, rat böbreklerinde ciddi interstisyel kanama, tübüler nekroz, tübüler atrofi, lökosit infiltrasyonu ve genişlemiş Bowman boşluğuna sahip glomerüler yapılar gibi diğer gruplara göre daha geniş ve daha görünür olan hasarlar ortaya konmuştur. AA ile birlikte her iki doz Bor uygulaması AA kaynaklı doku antioksidan parametrelerindeki değişiklikleri iyileştirdi ve MDA'yı azalttı. Sonuçlarımız gösteriyor ki Bor, AA kaynaklı toksisite sonucu ratlarda böbrek antioksidan mekanizma ve immünohistokimyasal parametreler üzerinde güçlü bir koruyucu etkiye sahiptir. Sonuç: Bulgular Bor antioksidan ve antikanser özelliğinden dolayı hücreleri koruduğunu ve sıklıkla maruz kaldığımız AA toksisitesinde toksik etkiyi azaltma yönünde takviye gıdalarla alınabilecek ve kullanılabilecek potansiyel bir ajan olduğunu gösterdi. Anahtar Kelimeler: Akrilamid, bor, böbrek hasarı, lipit peroksidasyonu, rat