KURAĞA DAYANIKLILIKLARI FARKLI EKMEKLİK BUĞDAY ÇEŞİTLERİNİN ÇİÇEKLENME SONRASI KURAKLIK STRESİNE KALİTE TEPKİSİ

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EDA ERDEM

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ali ÖZTÜRK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmada; kurağa dayanıklı (Müfitbey, Gün 91), orta dayanıklı (Sönmez 2001, Gerek 79), orta duyarlı (Çetinel 2000, Bereket) ve duyarlı (Kırik, Bezostaja 1) olarak tanımlanan ekmeklik buğday çeşitlerinin çiçeklenme sonrası kuraklık stresine kalite tepkileri incelenmiştir. Yıl (tane renk L değeri hariç), çeşit ve uygulamaların incelenen kalite özellikleri üzerindeki etkisi ile çoğu kalite özellikleri yönünden yıl x çeşit, yıl x uygulama ve çeşit x uygulama interaksiyonları önemli bulunmuştur. Stres koşullarında 2011-12 ve 2012-13 ürün yıllarında en yüksek tane verimleri sırasıyla Müfitbey ve Müfitbey; 1000 tane ağırlıkları Sönmez 2001 ve Müfitbey, hektolitre ağırlıkları Sönmez 2001 ve Gün 91, ham protein oranları Kırik ve Müfitbey, yaş öz oranları Kırik ve Gün 91 sedimantasyon hacimleri ise Müfitbey ve Bereket çeşitlerinden elde edilmiştir. Çiçeklenme sonrası kuraklık stresi iki ürün yılında da sulu koşullara göre tane verimi, 1000 tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı ve tane sertliğini azaltmış, kül oranını artırmıştır. Ham protein oranı, yaş öz oranı, sedimantasyon hacmi ve düşme sayısı stres uygulamasına bağlı olarak 2011-12 ürün yılında sulu koşullara göre artmışken, stres şiddetinin yüksek olduğu 2012-13 ürün yılında azalmıştır. Kalite özelliklerindeki varyasyonda çevre etkisi genotip etkisine göre daha yüksek bulunmuş, çiçeklenme sonrası kuraklığın kalite özellikleri üzerindeki etkisi kuraklığın şiddetine bağlı olmuştur. Ilımlı kuraklık stresinin kalite özelliklerini genellikle iyileştirdiği, şiddetli stresin kalite özelliklerini zayıflattığı, stres koşullarındaki tane kalitesinin kurağa dayanıklılık ile ilgili olduğu, kurağa dayanıklı çeşitlerin stres koşullarında kalitelerini daha iyi koruyabildiği sonucuna varılmıştır.