Otizmli çocuklarda zorbalık ve okul reddinin ebeveyn ve öğretmen görüşleri bağlamında incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP YAZICI
Danışman: İsmail Seçer
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı 5-19 yaş aralığında bulunan OSB tanılı çocukların okul yaşamlarında karşılaştıkları akran zorbalığı mağduriyetleri ve bu mağduriyetlerinin sonucunda geliştirdikleri okul reddi davranışına yönelik yaşanan deneyimlerinin sürecin en önemli bileşenlerinden olan ebeveyn ve öğretmen görüşleri çerçevesinde derinlemesine incelenmesidir. Yöntem: Araştırma sürecinde OSB tanılı çocukların yaşadıkları olumsuz okul yaşantılarının altında yer alan gizil bulguların ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Bu doğrultuda ebeveyn-öğretmen görüşleri çerçevesinde yaşanan bu olumsuz deneyimlerin derinlemesine incelenmesi amaçlanarak nitel araştırma yönteminden olgu bilim (fenomenoloji) deseniyle araştırma süreci yürütülmüştür. Araştırmaya 5-19 yaş aralığında bulunan OSB tanılı 3 çocuğun; 3 anne, 3 baba ve 2 öğretmeni katılım göstermiştir. Katılımcılar ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş ve araştırmadan elde edilen veriler ise içerik analiziyle analiz edilmiştir. Bulgular: Araştırma bulguları "zorbalığın nedenleri", "maruz kalınan zorbalık türleri", "zorbalıktan haberdar olma şekli ve göstergeleri", "zorbalık sonucunda ortaya çıkan problemler", "zorbalıkla baş etme stratejileri" ve "okul reddi-zorbalık ilişkisi" "öneriler ve beklentiler" olmak üzere yedi tema çerçevesinde sunulmuş ve tartışılmıştır. Sonuçlar: Çalışmanın sonucunda OSB tanılı çocukların zorbalık mağduriyetlerinin nedenlerinde özellikle bireysel etmenlerin sebebiyet verdiği sonuçlanmıştır. Maruz kalınan zorbalık türlerinde ise sıklıkla duygusal, sözel ve fiziksel zorbalık yer alırken ebeveyn ve öğretmenlerin zorbalıktan haberdar olma göstergelerinde ise sıklıkla fiziksel yaralanmalar sonucunda fark ettikleri raporlanmıştır. Zorbalık mağduriyetinden kaynaklı olarak OSB tanılı çocuğun okul yaşantılarında sıklıkla uyum ve davranış problemleri yaşadıkları ve bununla ilgili sınırlı baş etme stratejileri olduğu sonuçlanmıştır. Olumsuz okul yaşantılarından olan akran zorbalığı ve okul reddi ilişkisinde ise okul reddinin en fazla görülme nedeni olarak katılımcılar tarafından akran zorbalığı mağduriyeti görülürken okul reddinin duygusal ve davranışsal göstergelerinde de ayrılık kaygısı, uzun süreli ağlama vb. davranışların yer aldığı sonuçlanmıştır. Anahtar Kelimeler: otizm spektrum bozukluğu, zorbalık, okul reddi, olgu bilim