KAMU HARCAMALARI BİLEŞENLERİNİN EKONOMİK BÜYÜME ÜZERİNE ETKİSİ: TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNE BİR UYGULAMA
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ceylan Karakaya
Danışman: Tuba Şahinoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kamu harcamaları ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki günümüze kadar ekonomistler arasında hem teorik hem de ampirik tartışmalara yol açmıştır. Çalışmada bu tartışmalara akademik olarak yön verilmesi ve kamu harcamaları ile ekonomik büyüme ilişkisine yönelik modeller kurularak, kamu harcamalarının Türkiye ekonomisi için öneminin ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda kamu harcamaları bileşenlerinden oluşan üç farklı model kurulmuş ve bu modellerin ekonomik büyüme üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. İlk modelde kamu harcamaların ekonomik sınıflandırmasını oluşturan yatırım harcamaları, cari harcamalar ve dış borç ödemeleri bileşenleri ile ekonomik büyüme kavramları arasındaki ilişki incelenirken, ikinci modelde kamu harcamaların fonksiyonel sınıflandırmasını oluşturan eğitim harcamaları, sağlık harcamaları, savunma harcamaları ve konut harcamaları değişkenleri ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki incelenmiştir. Son olarak ülke kalkınması için ön plana çıkan ve literatürde etkileri sıklıkla vurgulanan harcama bileşeninden tarım harcamaları, kamunun imalat sanayi harcamaları, ulaştırma harcamaları, savunma harcamaları ve teknolojiyi temsilen patent sayısı verileri ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki ele alınmıştır. Ampirik analizde verilere ulaşılabilirlik kısıtından ötürü ilk 2 modelde 1975-2017 son modelde ise 1984-2017 dönemlerine ilişkin veriler kullanılarak ARDL Sınır Testi yaklaşımı ve VAR analizi uygulanmıştır. Elde dilen sonuçlara göre dış borç ödemeleri, cari harcamalar, sağlık harcamaları ve savunma harcamaları uzun dönemde ekonomik büyüme üzerinde daraltıcı bir etkiye neden olurken, eğitim harcamaları, konut harcamaları ve yatırım harcamaları ekonomik büyümeyi pozitif yönde etkilemektedir. Diğer yandan dış borç ödemeleri, yatırım harcamaları, sağlık harcamaları, savunma harcamaları, konut harcamaları ve eğitim harcamalarının katsayıları istatistiksel olarak anlamlı iken, cari harcamaların katsayısı istatistiksel olarak anlamsızdır. Üçüncü modelde GSYH'daki değişimler en fazla patent sayısı değişkeni tarafından açıklanırken, patent sayısını sırasıyla ulaşım harcamaları, kamunun imalat sanayi harcamaları, savunma harcamaları ve tarım harcamaları takip etmektedir.