Uzundere ilçesinde dut üretim maliyeti ve pazarlaması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÜMMÜ GÜLSÜM AYDOĞAN

Danışman: Vedat Dağdemir

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmada, 2022 yılında Erzurum ili Uzundere ilçesinde dut maliyetini ve karlılık analizini incelemek ve pazarlama yapısını ortaya koymak amaçlanmıştır. Yöntem: Uzundere İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden alınan dut işletme sayıları dikkate alınarak basit tesadüfi örnekleme yöntemine göre 100 işletme örnek sayısını oluşturmuştur. İşletmelerde anketlerden elde edilen veriler birincil verileri oluşturmuştur. Çalışmada dut için tek ürün bütçe analiz yöntemi kullanılmış olup tesis ve üretim masrafları dikkate alınarak maliyet hesabı ve karlılık analizleri yapılmıştır. Bulgular: İşletmelerde dut üretiminde çalışan işletmecilerin yaş ortalaması 53'tür. İşletmelerde ortalama aile işgücü 2,59 EİB (Erkek İş Birimi), ortalama yabancı işgücü 0,24 EİB olup toplamda 2,83 EİB mevcuttur. İşletmelerde 50 yaş ve üzeri nüfus toplam nüfusun %59,32'sini oluşturduğu için bu çalışmada EİB düşük çıkmıştır. İşletmelerde ortaöğretim mezunu toplamın %31,57'sini, üniversite mezun ise %28,60'ını oluşturmuştur. İşletmelerin %90,00'ında sosyal güvence var olup %79,00'ında tarım dışı gelir mevcuttur. İşletmelerin ortalama aylık gelirleri 27 184,95 ₺ olarak hesaplanmıştır. İşletmelerin sahip olduğu ortalama arazi miktarı 16,47 da. iken ortalama dut alanı 3,42 da. olarak bulunmuştur. Yaş dut tesis masrafları toplamı 11 585,57 ₺/da olup bahçe amortismanı 193,10 ₺/da olarak hesaplanmıştır. Dut üretiminde değişken masraflar toplamı 1 765,43 ₺/da, sabit masraflar toplamı 2 470,16 ₺/da olup üretim masrafları toplamı 4 235,59 ₺/da olarak bulunmuş, 1 kg yaş dutun maliyeti 5,016 ₺ olarak hesaplanmıştır. Sonuç: Yaş dut üretimde dekara brüt kar 7 413,20 ₺, net kar ise 4 943,03 ₺ bulunmuştur. Yaş dutun pazarlama marjı 3,13 ₺/kg, kurutulmuş dutun pazarlama marjı 9,00 ₺/kg ve pekmezin pazarlama marjı 16,43 ₺/kg olarak hesaplanmıştır. Dut, yaş olarak pazarlandığında tüketicinin ödediği fiyatın %77,64'ünün, kuru dut olarak pazarlandığında %82,00'inin, pekmez haline getirilerek pazarlandığında ise %89,05'inin çiftçi eline geçtiği hesaplanmıştır. İşletmeler 1 kg yaş duttan 5,85 ₺, kuru duttan 30,968 ₺, pekmezden 96,81 ₺ kar elde etmektedirler. Sonuç olarak yaş dutun işlenerek satışından çiftçi daha fazla gelir elde ettiğinden dolayı yaş dutu işleyerek satmaları önerilmektedir.