Diyetsel Argan Yağının Gökkuşağı Alabalığı Yavrularında Büyüme, Yağ Asidi Kompozisyonu ve Antioksidan Savunma Sistemine Etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Su Ürünleri Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Chaimae Said
Danışman: Murat Arslan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Su ürünleri sektörü, yem hammaddelerine olan yüksek bağımlılığı ve bu durumun yol açtığı maliyet artışları ile çevresel baskılar nedeniyle önemli zorluklarla karşı karşıyadır. Özellikle balık unu ve balık yağı gibi geleneksel bileşenlerin kullanımı, üretim maliyetlerini artırmakta, denizel ekosistemleri tehdit etmekte ve sürdürülebilirliği zorlaştırmaktadır. Bu durum, balık yağına alternatif sürdürülebilir lipid kaynaklarının araştırılmasını zorunlu kılmıştır. Argania spinosa ağacının meyve çekirdeklerinden elde edilen argan yağı, içerdiği yüksek doymamış yağ asitleri ve biyoaktif bileşenler sayesinde alternatif bir lipid kaynağı olarak dikkat çekmektedir. Bu çalışmada, yavru gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss) diyetlerine farklı oranlarda argan yağı eklenmesinin büyüme performansı, yem değerlendirme katsayısı, yağ asidi kompozisyonu ve antioksidan savunma sitemi üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Yöntem: Besleme denemesi, Atatürk Üniversitesi Su Ürünleri Deneysel Araştırmalar Biriminde yürütülmüştür. Denemede, 12 adet 30 litrelik polietilen tanktan oluşan yarı kapalı devre yetiştiricilik sistemi kullanılmıştır. Sistemde optimum su kalitesini sağlamak amacıyla biyolojik ve mekanik filtrasyon üniteleri yer almaktadır. Su sıcaklığı 14±1°C ve çözünmüş oksijen seviyesi 7±0.5 mg/L düzeyinde tutulmuştur. Denemede başlangıç ağırlıkları 2,6 g olan gökkuşağı alabalığı yavruları, rastgele olarak dört farklı deneme grubuna dağıtılmıştır. Gruplar, argan yağının balık yağını farklı düzeylerde ikame edeceği şeklide oluşturulmuştur: %0 (kontrol; AY0), %33 (AY1), %67 (AY2) ve %100 (AY3). Her tankta 25 adet balık ve her gruptan 3 tekerrürlü olacak şekilde dağılım yapılmıştır. Tüm deneysel yemler izonitrojenik (%50 protein) ve izolipidik (%18 lipid) olacak şekilde formüle edilmiştir. Balıklar 8 hafta boyunca günlük olarak canlı ağırlıklarının %3-4'ü kadar beslenmişlerdir. Bulgular: Sekiz haftalık besleme deneyi sonunda balıklarda vücut ağırlığı 5,7-6,5 katına çıkarmıştır. Balıklarda büyüme ve yem değerlendirme katsayısı deneysel gruplardan önemli derecede etkilenmemiştir (ortalama son ağırlık 15,4±1,3; yem değerlendirme katsayısı 1,03±0,11). Yağ asidi profili diyetsel profili yansıtmış ve deneysel yemlerden önemli derecede etkilenmiştir. Diyetsel balık yağı yerine argan yağı kullanım oranı arttıkça balıkların ekozapentaenoik asit (20:5n-3; EPA) ve dokozahegzaenoik asit (22:6n-3; DHA) gibi omega-3 uzun zincirli çoklu doymamış yağ asitleri içerikleri düşmüştür. Diğer yandan karaciğer lipit peroksidasyon seviyesi diyetsel argan yağının artışıyla düşüş göstermişti. Sonuç: Çalışmamızın sonucuna göre diyetsel argan yağı gökkuşağı alabalığının büyüme ve yem değerlendirmesinde herhangi bir olumsuzluğa sebep olmamıştır. Diğer yandan, karaciğer lipit peroksidasyon seviyesini düşürmesi, argan yağının gökkuşağı alabalığında antioksidan savunmayı güçlendirdiğini göstermektedir. İleriki çalışmalarda diyetsel argan yağının balıklarda özellikle son ürün (fileto) kalitesine etkisinin araştırılması oldukça ilginç sonuçlar sunabilir.