ANTİEPİLEPTİK ETKİN MADDE İÇEREN İLAÇ ŞEKİLLERİNİN HAZIRLANMASI VE KARAKTERİZASYONU
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Eczacılık Farmasötik Teknoloji Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Büşra Kandilli
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Meltem ÇETİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, epilepsi tedavisine yönelik KBZ ve LEV'i bir arada (KBZ+LEV) içeren nanopartikül ve ADT formülasyonlarını geliştirmek ve bu formülasyonların in vitro özelliklerini incelemektir. Ayrıca, epilepsi modeli oluşturulmuş sıçanlarda formülasyonların antiepileptik etkilerini in vivo olarak değerlendirmektir. Materyal ve Metot: KBZ ve LEV'in miktar tayini için HPLC-UV yöntemi kullanılmış ve analitik yöntemin geçerliliği gösterilmiştir. KBZ+LEV-PLGA-NPs nanopresipitasyon yöntemi kullanılarak hazırlanmıştır. Ayrıca, etkin madde içermeyen B-PLGA-NPs formülasyonu da hazırlanmıştır. Hazırlanan tüm nanopartikül formülasyonları için in vitro karakterizasyon çalışmaları (yüzey morfolojisi, partikül büyüklüğü ve dağılımı, ZP, EE, YK ve in vitro salım özellikleri) gerçekleştirilmiştir. Diğer taraftan, ADT formülasyonları liyofilizasyon (L-ADT) ve direkt basım (DB-ADT) yöntemleri ile hazırlanmıştır. ADT formülasyonlarının kütle tekdüzeliği, içerik tekdüzeliği, çapı, kalınlığı, kırılmaya karşı direnci, friyabilitesi, dağılma süresi, dispersiyon süresi, çözünme özellikleri, ıslanma süresi ve su absorplama kapasitesi incelenmiştir. Ayrıca, tüm formülasyonlar için FT-IR ve DSC analizleri de yapılmıştır. Daha sonra, PTZ ile sıçanlarda epilepsi modeli oluşturularak KBZ+LEV-PLGA-NPs ve DB-ADT formülasyonlarının antiepileptik etkileri incelenmiştir. Bulgular: Hazırlanan nanopartiküllerin küresele yakın bir şekle sahip olduğu saptanmıştır. B-PLGA-NPs ve KBZ+LEV-PLGA-NPs'nin partikül büyüklüğü ve ZP değerleri sırasıyla 171.92±4.637 nm ve 180.62±6.260 nm (p>0.05), -20.28±2.992 mV ve -27.08±3.110 mV (p<0.05) olarak saptanmıştır. KBZ+LEV-PLGA-NPs formülasyonunun % EE ve % YK değerleri sırasıyla KBZ için %51.005.944 ve %3.890.429; LEV için %2.050.367 ve %0.160.026'dır. Diğer taraftan, hazırlanan ADT formülasyonlarının ise kütle tekdüzeliği, içerik tekdüzeliği, friyabilite ve çözünme test sonuçları farmakope limitleri içerisinde tespit edilmiştir. Ayrıca, L-ADT ve DB-ADT formülasyonlarının dağılma süreleri sırasıyla 1.550.344 sn ve 31.507.477 sn olarak saptanmış ve Avrupa Farmakopesi'ne göre ADT'lerin 3 dk.'dan daha kısa sürede dağılması gerekliliği karşılanmıştır. ADT'ler için yapılan dispersiyon süresi, ıslanma süresi ve su absorplama kapasitesi tayini bulguları ise literatürlerle uyumlu bulunmuştur. KBZ ve LEV grupları ile karşılaştırıldığında KBZ+LEV grubu için nöbet skorlarında anlamlı bir düşüş saptanmıştır (p<0.05). KBZ+LEV-PLGA-NPs ve DB-ADT formülasyonları ise KBZ+LEV grubu ile benzer antiepileptik aktivite göstermiştir. Sonuç: KBZ+LEV içeren nanopartikül ve ADT formülasyonları başarılı bir şekilde hazırlanmıştır. KBZ+LEV içeren formülasyonların kullanılması epilepsi tedavisinde faydalı olabilir. Anahtar Kelimeler: Ağızda dağılan tablet, epilepsi, karbamazepin, levetirasetam, nanopartikül.