Dini-Tasavvufi Türk Edebiyatı Geleneğine Ait İki Cönk (İnceleme-Metin)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ERDEM AK
Danışman: Gülhan Atnur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türk toplumunda kültür aktarımı, kadim zamanlardan günümüze farklı şekillerde sağlanmıştır. Yazının sözlü kültür aktarımında bir form olarak ortaya çıkması, yazılı kültürün oluşmasında çeşitli tarz ve durumları da beraberinde getirmiştir. İşte cönkler de sözlü kültürün yazıya aktarılmasında kendine özgü şekli, yapısı ve muhtevası açısından farklılık arz eden yazılı kültürün formlarından biridir. Halk bilimi açısından ayrı bir ehemmiyet arz eden cönkler, şekil ve muhtevaları yönünden halk bilimi ve edebiyatı başta olmak üzere, diğer disiplin ve alt disiplinlerin araştırma ve inceleme kaynakları arasında yer almaktadır. Bizim de çalışma konusu olarak cönkleri tercih etmemizdeki en temel neden, cönklerin ihtiva ettiği bu geniş sahada gün yüzüne çıkmayı bekleyen iki cöngü kültür dünyamıza kazandırmaktır. Bu nedenle Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı geleneğine ait iki cönk Latin alfabesine aktarılarak şekil ve muhteva açısından incelenmiştir. Çalışmamız, Erzurum Yazma Eser Kütüphanesi Yazmalar Koleksiyonu'nda 668/1 ve Millî Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu'nda 06 Mil Yz Cönk 333 yer numarasıyla kayıtlı cönklerin Latin alfabesine aktarılarak şekil ve muhteva yönünden tetkikiyle sınırlıdır. Cönklerin Latin alfabesine aktarılarak şekil ve muhtevalarının tahlili üzerine yapılmış olan bu çalışma; Giriş, Birinci Bölüm, İkinci Bölüm, Sonuç, Kaynakça ve Eklerden oluşmaktadır. Giriş kısmında çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi belirtilmiş, cönk terimi ve cönkler hakkında bilgi verilerek çalışma kapsamında olan iki cöngün nüshaları ayrı başlıklar altında tavsif edilmiştir. Birinci Bölüm'de cönklerde yer alan şiirler tür, şekil ve muhteva yönünden tahlil edilmiştir. İkinci Bölüm'de ise Latin alfabesine aktardığımız cönk metinleri verilerek dipnotlarda şiirlerin tür ve şekil özellikleri ayrıntılı şekilde açıklanmış, şiirlerin aidiyetleri araştırılarak varyantlarına ulaşılabilen şiirler belirtilmiş, iki cönkte de ortak şiirler dipnotlarda gösterilmiştir. Sonuç kısmında ise çalışmayla ilgili genel bir değerlendirme yapılmıştır.