Öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin duygusal zekâ düzeyleri ile okul kültürünün örgütsel vatandaşlık davranışı üzerine etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖNÜL ŞAYİR
Danışman: Ahmet Ayık
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin algılarına göre, okul müdürlerinin duygusal zekâ düzeylerinin ve oluşturulan okul kültürünün örgütsel vatandaşlık davranışı ile ilişkisini belirlemektir. Ayrıca okul müdürlerinin duygusal zekâ düzeyleri ile okul kültürünün öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkisi incelenmiştir. Betimsel bir çalışma ürünü olan bu araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma, 2014-2015 eğitim öğretim yılanda Erzurum'un Yakutiye ve Palandöken ilçelerinde 29 resmi devlet ortaokulunda görev yapan 422 öğretmen üzerinde gerçekleştirilmiştir. Okul müdürlerinin duygusal zekâ düzeylerini belirlemek için, Öztekin'in (2006), "Yöneticilerin Duygusal Zekâ Becerilerini Değerlendirme Ölçeği", okul kültürü algılarını belirlemek için Ayık'ın (2007) Türkçe'ye uyarladığı "Okul Kültürü Envanteri" ve öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışını belirlemek Polat'ın (2007) Türkçe'ye uyarladığı "Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma verilerinin çözümlenmesi aşamasında, ölçekte yer alan demografik özelliklere göre duygusal zekâ, örgütsel vatandaşlık ve okul kültürü puanlarının farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesi için, t-testi ile tek boyutlu varyans analizi (ANOVA) ve Kruskal Wallis testinden yararlanılmıştır. Araştırmada alt problemlerin çözümlenebilmesi için, öncelikle her bir alt ölçekte yer alan maddelerin aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri belirlenerek, o faktör için bir puan hesaplanmıştır. Analizler, bu faktör puanları üzerinden yapılmıştır. Okul kültürü, örgütsel vatandaşlık ve duygusal zekâ değişkenleri arasındaki ilişkilerin hesaplanmasında, Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı kullanılmıştır. Bununla birlikte, okul kültürü ve duygusal zekâ değişkenlerinin örgütsel vatandaşlık davranışları değişkenini yordama düzeylerini belirlemek amacıyla Hiyerarşik Regresyon Analizi yapılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, okul müdürlerinin duygusal zekâ düzeyleri ile örgütsel vatandaşlık davranışları arasında pozitif yönde orta düzeyde bir ilişkinin; ortaokullarda oluşturulan okul kültürü ile örgütsel vatandaşlık arasında pozitif yönde orta düzeyde bir ilişkinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca öğretmenlerin, okul kültürü, okul müdürlerinin duygusal zekâ düzeyleri ve örgütsel vatandaşlık davranışlarına ilişkin görüşlerinin mesleki kıdeme göre farklılaşmadığı; fakat örgütsel vatandaşlık davranışı ile okul kültürü algılarının cinsiyet değişkenine göre, örgütsel vatandaşlık davranışlarının branş değişkenine göre farklılaştığı görülmüştür. Son olarak, okul kültürü boyutlarından mesleki gelişme ve ortak amaçlar ile duygusal zekâ değişkenlerinin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerinde anlamlı yordayıcılar olduğu belirlenmiştir. Bu bulgular ışığında okul yöneticileri, öğretmenler ve araştırmacılar için birtakım öneriler sunulmuştur.