Ardahan Kura Nehri ve Yakın Çevresi Alan Kullanımlarının Belirlenmesi ve Optimal Alan Kullanım Önerileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2007
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Murat Zengin
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Sevgi YILMAZ
Özet:Günümüzde dogal ve kültürel kaynaklar hızla tükenmekte ancak buna karsılık etkili olabilecek koruma yaklasımları sergilenememektedir. Mevcut kaynaklar da yanlıs alan kullanımları ve yogun kullanımlar neticesinde yok olma tehlikesi ile karsı karsıya kalmaktadır. Dogru ve etkili kaynak yönetimi ve plan kararlarının alınabilmesi için, ekolojik yapıyı korumayı hedef alan optimal alan kullanımlarının hassas bir sekilde belirlenmesi gerekir. Bu kapsamda oldukça zengin ve bakir kaynak degerlerine sahip olan Ardahan Kura Nehri ve yakın çevresinde ekolojik yapıya uygun Optimal Alan Kullanımlarını belirlemek amacıyla bu çalısma yapılmıstır. Arastırma alanında alan kullanımlarının belirlenmesinde dogal ve kültürel kaynak degerleri ayrıntılı bir sekilde ele alınmıs, Tarım, Çayır, Mera, Orman, Yerlesim, Turizm ve Rekreasyon ile Koruma alanlarından olusan yedi farklı alan kulanım tipi için ekolojik uygunluk haritaları olusturulmustur. Çalısmada yüksek hassasiyette, dogru ve etkili alan kullanımlarının belirlenebilmesi amacıyla Cografi Bilgi Sistemleri araç olarak kullanılmıstır. Yapılan degerlendirme sonuçlarına göre 94086 ha.'lık arastırma alanının 25479 ha.'ı (%27,08) tarım alanı, 20895 ha.'ı (%22,21) mera alanı, 18858 ha.'ı (%20,04) çayır alanı, 9767 ha.'ı (%10,38) orman, 7955 ha.'ı (%8,46) koruma ve turizm-rekreasyon alanları, 4175 ha.'ı (%4,44) yerlesim alanı ve 6957 ha.'ı (%7,39) sulak alanlar için uygun oldugu belirlenmistir. Optimal alan kullanımı, mevcut durum ile karsılastırıldıgında çayır ve mera olması gereken alanların tarım alanları olarak kullanıldıgı, Ardahan kent merkezi hariç diger yerlesim alanlarının tarım, çayır ve mera alanları üzerinde kuruldugu, orman varlıgının artırılması amacıyla agaçlandırma çalısmaları için potansiyel alanların bulundugunu, rekreasyon ve korumaya uygun alanların bugüne kadar göz ardı edildigi belirlenmistir. Sonuç olarak zengin potansiyel kaynak degerlerine sahip olan Ardahan Kura Nehri ve yakın çevresi yanlıs alan kullanımları ve planlama eksiklikleri nedeniyle mevcut potansiyelden yeterince faydalanamadıgı belirlenmistir. Yanlıs alan kullanımlarının önlenebilmesi amacıyla bölgesel yönetimlerin kısa vadede alan kullanım kararlarını alması gerekmektedir. Çevreye duyarlı fiziksel planlama çalısmalarına gidilmesi, kaynakların koruma-kullanma dengesi içerisinde turizme kazandırılması ve tanıtımının yapılmasının, ekonomisi sadece hayvancılıga dayalı bölge halkı için oldukça önemli oldugu tespit edilmistir. Anahtar Kelimeler: Alan Kullanımı, Optimal Alan Kullanımı, Alan Kullanım Planlaması, Ekolojik Planlama, Peyzaj Ekolojisi, Sulak Alanlar, Ardahan, Cografi Bilgi Sistemleri.