Ceviz endokarp zarının fitokimyasal içeriğinin belirlenmesi ve bu bileşiğin böbrek iskemisi yapılmış ratlarda koruyucu etkilerinin histopatolojik ve moleküler olarak araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Moleküler Biyoloji ve Genetik Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİFNUR DURSUN
Danışman: Hakan Aşkın
Özet:Akut böbrek yetmezliği, glomerüler filtrasyon hızında ani azalma, azotlu artık maddelerin vücutta birikimi ve ekstrasellüler sıvı hacminin, elektrolit ve asit-baz dengesinin alt-üst olmasıyla karakterize bir sendromdur. Akut böbrek yetmezliğinin tedavisinde kullanılan ilaçlar genellikle steroidal olmayan anti-inflamatuar özelliklere sahiptir. Bununla birlikte bu ilaçların sahip oldukları gastro-intestinal ve renal toksik etkileri sebebiyle kullanımları sınırlıdır. Bu toksik etkiler arasında prostaglandin sentezinin inhibisyonu ve artmış oksidatif stres sayılabilir. Bu toksik etkileri iyileştirmek için mevcut tedaviye alternatif veya mevcut tedaviyle kombinasyonlu olarak doğal antioksidantlar kullanılabilir. Bu yüzden mevcut çalışmamızı ceviz endokarp zarının renal hasara uğratılmış Sprague-Dawley ratlarda renoprotektif etkilerinin olup olmayacağı üzerine kurduk. Bu amaçla ilk önce bu maddenin fito-kimyasal içeriği gaz kromotografisi-kütle spektrometrisi (GC-MS) yöntemi ile belirlendi. Böbrek ve karaciğer fonksiyonlarını değerlendirmek için kontrol gruplarıyla uygulama gruplarının kan plazmasında aspartat aminotransferaz (AST), alanin aminotransferaz (ALT), laktat dehidrogenaz (LDH), üre ve kreatinin değerleri ölçüldü. Bunlara ilaveten, bu maddenin antioksidatif etkisini belirlemek için endotelyal nitrik oksit sentaz (eNOS), anti-inflamatur etkisini belirlemek için tümor nekrosis faktor-alfa (TNF-α) ve interlökin-6 (IL-6), apoptotik etkisini araştırmak için ise kaspaz-4 ve kaspaz-9 parametreleri q-RT PCR yöntemi kullanılarak böbrek ve karaciğer doku örneklerinde belirlendi. Ayrıca böbrek ve karaciğer dokusunda histopatolojik analizler de yapıldı. Çalışmanın sonuçlarına göre, ceviz endokarp zarı ekstraktının böbrek iskemisi yapılan ratlarda bozulan kan parametrelerini hasta kontrole göre düzelttiği belirlendi. Histopatolojik analiz sonuçlarında ceviz endokarp zarının böbrek ve karaciğer dokusunda koruyucu etkiye sahip olduğu gözlemlendi. Gen seviyesinde yürütülen çalışmalarda ise ceviz endokarp zarı ekstraktının karaciğer dokusunda eNOS'u aktive ederek anti oksidan etki gösterdiği yine karaciğer dokusunda IL-6'yı inhibe ederek anti-enflamatuar etki gösterdiğini belirledik. Böbrekte ise TNF-α ekspresyonunu azaltarak bu bileşiğin anti-enflamatuar etkisini belirledik. Son olarak bu bileşiğin kaspaz-4 ve kaspaz-9'u modüle ederek kronik enflamasyonu önlediği ve apoptotik/anti-apoptotik yolakları aktive ederek böbrek ve karaciğer dokuları üzerinde bir koruma sağladıklarını belirledik. Sonuç olarak bu çalışma neticesinde, akut böbrek yetmezliği hastalığına karşı toksik etkisi olmayan yeni bileşiklerin kullanımlarına yönelik literatüre katkıda bulunuldu.