Tyloxapol ile indüklenmiş hiperkolesterolomik ratlarda centranthus longiflorus ve beta-sitosterolün koruyucu etkilerinin histopatolojik olarak incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Moleküler Biyoloji ve Genetik Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MERYEM COŞKUN

Danışman: Hakan Aşkın

Özet:

Amaç: Bu çalışma ile tyloxapol ile indüklenmiş ratların farklı dokularında (karaciğer ve böbrek) Centranthus longiflorus (CL) toprak üstü bölümünün etanol bitki ekstraktı ve β-sitosterol (βS) ün koruyucu etken olma potansiyelleri histopatolojik açıdan araştırıldı. Materyal ve Metot: Çalışmada kullanılan materyallerden Wistar dişi ve erkek ratlar, tyloxapol (TY), anacetrapib (ACP), diğer sarf malzemeler ve kitler satın alındı. Ratlardan 8 farklı deney grubu oluşturuldu. CL bitki ekstraktının ve βS'nin farklı konsantrasyonlarının hazırlanması, hiperkolesterolominin ratlarda deneysel indüksiyonu gerçekleştirildikten sonra kan numunelerinden total kolesterol (TK), total trigliserit (TG) ve LDL kolesterol (LDL-K) değerleri ölçüldü. Ratlardan karaciğer ve böbrek dokuları alınıp histopatolojik inceleme gerçekleştirildi. Bulgular: Uygulama gruplarından elde edilen sonuçlar incelendiğinde TY ile indüklenen hiperkolesterolomik ratlarda CL ve βS'nin birlikte uygulaması, TK, TG ve LDL-K düzeylerini istatistiksel olarak önemli ölçüde düşürdü (p<0.05). Histopatolojik bulgularda ise kontrol grubunda hem erkek hem de dişi bireyler için karaciğer ve böbrek dokularında histopatalojik olarak herhangi bir hasar görülmedi. CL, βS ve ACP'nin tek başına uygulandığı gruplarda; CL grubunda hem erkek hem de dişi karaciğer ve böbrek dokularında hafif düzeyde hasar; βS ve ACP uygulama gruplarında ise hem erkek hem de dişi karaciğer ve böbrek dokularında orta düzeyde hasar görüldü (ACP erkek karaciğer dokusu hariç- bu grupta hafif hasar görüldü); TY grubunda ise tüm örneklerde şiddetli hasar görüldü. Koruyucu etki çalışmalarında ise CL + TY grubunda; TY'nin tek başına uygulandığı gruplarda oluşan şiddetli hasarın, hafif düzeyde hasar yönünde değiştiği tüm dokular için tespit edildi. βS + TY grubu ile ACP + TY gruplarında; TY'nin tek başına uygulandığı gruplarda oluşan şiddetli hasarın, orta düzeyde hasar yönünde değiştiği görüldü. Sonuç: Çalışmamızdan elde ettiğimiz sonuçlara göre; CL bitki ekstraktının, βS etken maddesinin ve ACP ilacının tek başına uygulandığı gruplarda ancak orta düzeyde hasar oluşturdukları; bu üç grubun TY'nin oluşturmuş olduğu şiddetli hasara karşı birlikte uygulandıklarında önemli ölçüde koruyucu etki gösterdikleri tespit edildi. CL ile βS arasında bir mukayese edilmesi gerekirse bitki ekstraktının βS'ye göre çok daha iyi bir koruyucu etkiye sahip olduğu söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Anacetrapib, Centranthus longiflorus, Histopatoloji, Tyloxapol, β-sitosterol.