Cumhuriyet Devri şiir poetikası (1923 ? 1940)

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2010

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ADEM CAN

Danışman: Erdoğan Erbay

Özet:

Yeni Türk şiirinin güçlü bir gelenek oluşturmaya başladığı ilk dönem Cumhuriyet Devri, çok farklı anlayışların bir arada bulunduğu müstesna bir zaman dilimidir. 1923'te başlayıp 1940'a kadar devam eden bu dönemde farklı şiir anlayışlarını temellendirmeye çalışan poetik bir düşünce teşekkül etmiştir. Pek çok yazarın katkısıyla oluşan bu düşünce kendi içinde belli bir bütünlük arz eder. Söz konusu düşünce, bu çalışmada kronolojik olarak incelenip kaynaklarıyla birlikte değerlendirilmiştir. Buna göre Cumhuriyet Devri şiir poetikasının en önemli kaynağı, saf şiiri savunan sembolizmdir. Sembolist öğretiye bağlı yazarlar, Bergson sezgiciliğinden de etkilenmişlerdir. Dönemin sonuna doğru Freud'un psikanalizmine yönelme görülür. Aynı yıllarda poetik düşüncesini İslâm mistisizmine dayandıranlar da vardır. Öte yandan siyasî ideoloji poetik kanaati önemli ölçüde etkilemiştir. Hâkim görüş köklü bir tasfiyeden yanadır. Buna rağmen güçlü yazarlar klâsik şiir geleneğinin estetik hususiyetlerini de savunurlar. Bütün bunlar bir araya getirildiğinde yeni şiir geleneğine yön vermeye çalışan poetik bir arayış dikkat çeker. Bu yüzden poetika metinleri genellikle bazı tartışmalar neticesinde ortaya konmuştur. Pek çok yazarın kaleminden çıkan bu yazılar kitap, dergi ve gazete koleksiyonlarında dağınık hâldedir. Geniş bir malzemeyi bir araya getiren bu çalışma, devrin poetik düşüncesini tespit etmeyi amaçlamaktadır.