Mastektomi olan kadınlara ve eşlerine sağlığı geliştirme modeline göre evde verilen eğitimin aile işlevselliği ve yaşam kalitesine etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Halk Sağlığı Hemşireliği Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BAHAR KEFELİ ÇOL

Danışman: Dilek Kılıç

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Mastektomi olan kadınlara ve eşlerine sağlığı geliştirme modeline göre evde verilen eğitimin aile işlevselliği ve yaşam kalitesine etkisini belirlemektir. Materyal ve Metot: Araştırma ön test-son test kontrol gruplu ve deneysel olarak, Eylül 2013 ile Ocak 2016 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Onkoloji polikliniğe kayıtlı mastektomi olan 94 kadın oluşturmuştur. Araştırmada örneklem seçimine gidilmeyip evrenin tamamı alınmıştır. Araştırma örneklemini, çalışmaya katılmayı kabul eden ve seçim kriterlerine uyan 30 deney, 30 kontrol grubu mastektomi olan kadın ve eşi oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında "Kadınlara Yönelik Tanıtıcı Form", "Eşlere Yönelik Tanıtıcı Form", "Aile Değerlendirme Ölçeği" ve "SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada deney grubu kadınlar ve eşlerine sağlığı geliştirme modeline göre evde eğitim ve danışmanlık verilmiştir. Eğitim sonrasında üç aylık izlem ve danışmanlık yapılmıştır. Kontrol grubuna herhangi bir girişim uygulanmamıştır. Verilerin değerlendirilmesinde Ki-kare, Mann-Whitney U testi, Wilcoxon eşleştirilmiş t testi kullanılmıştır. Bulgular: Deney ve kontrol grubundaki kadınların aile işlevselliği ön test ve son test puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak önemli bir fark bulunmamıştır. Ancak eşlerin problem çözme, iletişim ve roller alt boyutları arasında önemli fark olduğu saptanmıştır. Deney grubu kadınlar ve eşlerin aile işlevselliği ve yaşam kalitesi ölçeği tüm alt boyut ön test ve son test puan ortalamaları arasındaki farkın önemli olduğu bulunmuştur. Deney ve kontrol grubundaki kadınların yaşam kalitesi mental rol ve mental işlev son test puan ortalamaları arasında önemli bir fark olduğu saptanmıştır. Deney ve kontrol grubundaki eşlerin yaşam kalitesi alt boyutlarından fiziksel rol, mental rol ve mental işlev son test puan ortalamaları arasında önemli bir fark olduğu saptanmıştır. Sonuç: Mastektomi olan kadınlar ve eşlerine sağlığı geliştirme modeline göre evde verilen eğitimin kadınlar ve eşlerin aile işlevselliğini olumlu yönde etkilediği ve yaşam kalitesini geliştirdiği belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Aile işlevselliği, eğitim, hemşirelik, meme kanseri, sağlığı geliştirme modeli, yaşam kalitesi