1946 Genel Seçimleri öncesinde Demokrat Parti-Cumhuriyet Halk Partisi ilişkileri


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Tarih Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ERTUĞRUL SELVİTOPİ

Danışman: Mevlüt Yüksel

Özet:

I. Dünya Savaşı ile Osmanlı Devleti nihai ömrünü tamamlamış ve bununla birlikte padişahlık sistemi de son bulmuştur. 23 Nisan 1920'de TBMM'nin açılmasıyla yeni devlet kurulmuş ve millet hâkimiyetine dayalı bir yönetim benimsenmiştir. Fakat ortam henüz hazır olmadığı için rejimin adı açıklanmamıştır. 30 Ağustos Zaferi'nin ardından 1 Kasım 1922'de Saltanat kaldırılarak Cumhuriyet'in önündeki engellerden biri aşılmıştır. 23 Nisan 1920'de Meclis açılmış ve 24 Nisan'da Meclis'in üstünde bir güç olmadığı ve Meclis'in Türk Milleti'nin gerçek temsilcisi olduğu belirtilmiştir. Gerekli çalışmalardan sonra 29 Ekim 1923'de Cumhuriyet ilan edilmiştir. Türkiye, yeni yönetim sisteminin kabulünden sonra sistem gereklerinden biri olan çok partili siyasi hayata geçiş denemeleri gerçekleştirmiş fakat bu denemeler başarılı olamamıştır. II. Dünya Savaşı ile yeni bir siyasi atmosfere giren dünya koşulları Türkiye'yi de etkilemiştir. Türkiye, Sovyet tehdidine maruz kalmamak ve Batı'nın siyasal çoğulculuğunu benimsemek için çok partili hayata geçiş sürecini başlatmıştır. İsmet İnönü'nün 1945 yılı Gençlik Bayramı'nda çok partili siyasi hayat geçişle ilgili önemli vurgularda bulunduğu konuşması CHP içindeki muhalefetin dikkatinden kaçmamış ve sonuçta Adnan Menderes, Celal Bayar, Fuat Köprülü ve Refik Koraltan tarafından Demokrat Parti 7 Ocak 1946 yılında kurulmuştur. Bu partinin kurulmasıyla Türkiye yeni bir siyasi yola girmiş ve artık çok partili sistemin gereklerinden belki de en önemlisi gerçekleştirilmiştir. Yeni kurulan parti ülke genelinde büyük ilgi görmüş ve bu durum CHP'yi rahatsız etmiştir. 1947 yılında yapılması gereken genel seçimler 1946 yılına alındı. Böylelikle yeni kurulan ve hızla büyüyen partinin önü kesilmiş olacaktı. Seçimin erken tarihe alınması DP tarafında büyük yankılara neden oldu. DP seçime girip girmeme konusunda çekimser kalmışsa da yapılan toplantılar neticesinde seçime katılma kararı aldı ve 1946 seçimleri öncesi CHP ile ilişkileri başlamış oldu. Bu çalışmada yeni kurulan parti ile CHP arasında 1946 seçimlerine dair ilişkiler, daha ziyade CHP merkezli yürütülen faaliyetler üzerinden ortaya konulmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: DP, CHP, DP ve CHP İlişkileri, 1946 Seçimleri, Çok Partili Hayat