Küçük hücreli dışı akciğer kanseri hastalarında radyoterapi etkinliğinin titreşim spektroskopisi yöntemleri ile belirlenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Fakültesi, Fizik, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YILMAZ ŞAHİN

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Muhammet Yıldırım

Eş Danışman: Hilal Kızıltunç Özmen

Özet:

Amaç: Bu çalışmada Küçük Hücreli Dışı Akciğer Kanseri (KHDAK) hastalarına ait radyoterapi öncesi (RÖ) ve radyoterapi sonrası (RS) kan serumu örnekleri üzerinden radyoterapi etkinliğinin farklı titreşim spektroskopi teknikleriyle belirlenmesi amaçlandı. Yöntem: Çalışma toplamda 6600 cGy radyoterapi dozu almış 20 hastanın kan serumu örnekleri üzerinde yapıldı. RS ve RÖ spektrumlarında örnekler arası varyasyonları saptamak için Gözetimsiz Örüntü metotları olarak Temel Bileşen Analizi (PCA) ve Hiyerarşik Kümeleme Analizi (HCA) metotları kulanıldı. Gözetimli Örüntü metotları olarak da Destek Vektör Makine Metodu (SVM),Temel bileşen analizi-lineer diskriminant analizi (PCA-LDA) metotları kullanıldı. Bulgular: PCA skor grafiklerine göre hem Raman hem de FTIR spektrumları için RS ve RÖ grupları birbirinden belirgin bir biçimde ayrıldığı görüldü. Gruplar arası farklılıkları ifade eden temel bileşenlerdeki varyasyonlar FTIR da %87 iken Raman spektroskopisinde bu oran %97 olarak elde edildi. PCA skor ayrımları HCA ile doğrulandı. Elde edilen ayrımlara yönelik metodun güvenilirliğini test etmek için oluşturulan eğitici ve test veri setlerine PCA-LDA ve SVM uygulandı. Hem eğitici hem de test veri setindeki örneklerin %100 doğrulukla kendi gruplarında sınıflandığı görüldü. Aynı analiz FTIR spektroskopi ile yapıldığında gruplar arası farklılıkları ifade eden temel bileşenlerdeki varyasyonların %87 olduğu görüldü. Aynı şekilde Raman spektroskopisi analizlerinde SVM ile sınıflar arasındaki doğru sınıflandırma yapıldığında bu oran %100 olarak bulundu. Sonuç: Elde edilen sonuçlar KHDAK hasta serumlarında radyoterapi etkinliğinde tireşim spektroskopisinin başarılı bir analiz yöntemi olarak kullanılabileceğini gösterdi. Radyoterapi etkinliğinin farklı analiz metotlarıyla değerlendirilmesi ve doğrulanması tedavi etkinliği ve tedaviye yön verilmesi açısından son derece önemlidir.