Endodontik postoperatif ağrı yönetiminde kullanılan preoperatif non-steroid anti inflamatuar ilaçlara yanıtta genetik polimorfizmlerin etkisi
Tezin Türü: Diş Hekimliğinde Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Diş Hekimliği Fakültesi, Klinik Bilimler, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELİKE KAHRAMANLAR
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ertuğrul Karataş
Eş Danışman: Çiğdem Kahraman
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu prospektif klinik çalışmanın amacı, endodontik postoperatif ağrının yönetiminde preoperatif olarak kullanılan nonsteroidal antiinflamatuar ilaçlara (NSAİİ) verilen analjezik yanıt üzerinde genetik polimorfizmlerin etkisini araştırmaktır. Yöntem: Bu çalışma, Atatürk Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Endodonti Anabilim Dalı Kliniğinde, kurum etik kurul onayı ve Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü desteğiyle yürütülmüştür. Çalışmaya, semptomatik apikal periodontitis tanılı, vital mandibular molar dişe sahip, ASA I–II sınıfında yer alan toplam 191 hasta dâhil edilmiştir. Hastalar rastgele olarak üç gruba ayrılmıştır: ibuprofen 600 mg (n=61), diklofenak 100 mg (n=65) ve plasebo (n=65). Tedavi öncesinde hastalardan tükürük örnekleri alınmış, DNA izolasyonu QIAGEN QIAamp DNA Mini Kit kullanılarak yapılmış ve −20°C'de saklanmıştır. CYP2C8, CYP2C9 ve UGT2B7 genlerindeki tek nükleotid polimorfizmleri SNPType protokolü ile analiz edilmiştir. Tüm endodontik işlemler, tek bir operatör tarafından standart bir tedavi protokolüne uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Postoperatif ağrı düzeyleri 6., 12., 24., 48. saatlerde ve tedaviyi takiben 3., 5. ve 7. günlerde Görsel Analog Skala (VAS) kullanılarak değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizler IBM SPSS Statistics 20 programında, non-parametrik testler Kruskal–Wallis ve Pearson ki-kare testi kullanılarak %95 güven düzeyinde (p<0,05) yapılmıştır. Bulgular: Genetik analizler sonucunda, CYP2C9 rs1057910 varyantının C allelini taşıyan bireylerde, ibuprofen uygulamasını takiben 6. ve 48. saatlerde postoperatif ağrı skorlarının anlamlı derecede yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). VIII Ayrıca, CYP2C8 rs10509681 polimorfizminin C allelini taşıyan bireylerde diklofenak uygulamasını takiben 12., 24. ve 48. saatlerde ağrı düzeylerinin anlamlı olarak daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Bu bulgular, CYP2C9 ve CYP2C8 genlerindeki polimorfik varyasyonların NSAİİ metabolizmasını etkileyerek bireyler arasında postoperatif ağrı yanıtında değişkenliğe yol açtığını göstermektedir. Sonuç: CYP2C9 ve CYP2C8 genlerindeki belirli SNP'ler, NSAİİ metabolizması üzerindeki etkileri nedeniyle kök kanal tedavisi sonrasında ortaya çıkan postoperatif ağrı şiddetinde değişikliklere yol açmaktadır. Bu genetik polimorfizmlerin belirlenmesi, endodontik ağrı yönetiminde kişiye özel analjezik yaklaşımların geliştirilmesine katkı sağlayabilir. Anahtar Kelimeler: Kök kanal tedavisi, postoperatif ağrı, CYP2C9 geni, CYP2C8 geni, SNP, farmakogenetik, NSAİİ metabolizması