Edebi Eserlerde Teizm, Deizm ve Ateizm İmgelerinin Felsefi Analizi (Dan Brown Örneği)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EBRU BAYRAM

Danışman: Hüsnü Aydeniz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, günümüz popüler edebiyatında önemli bir yer edinmiş, eserleri tüm dünyada en çok satanlar listelerine girmiş ve yine bazı eserleri sinema filmi olarak uyarlanmış olan Dan Brown'ın çalışmalarında dine yönelik yaklaşımları ele almaya, bunları eleştirel bir değerlendirmeye tabi tutmaya ve bunların felsefi analizini yapmaya odaklanmıştır. Bilindiği gibi düşünce tarihinde kaleme alınan eserlerde kimi zaman teorik ve soyut tartışmaların esas alındığı bir yöntem tercih edilmekle birlikte kimi zaman da içeriği çeşitli metaforların ve hikâyelerin odağa yerleştirildiği, farklı karakterler üzerinden tartışmaların yürütüldüğü ve müşahhas örneklerin kullanıldığı yöntemlere başvurulmaktadır. İkinci yönteme göre hazırlanan eserler edebiyat-felsefe ilişkisinin güçlü bir şekilde dile getirildiği bir boyutu karşımıza çıkarmaktadır. Brown'ın kitaplarında, felsefe tarihinin girift sorunları akıcı bir üslupla değerlendirilmekte ve günümüzde sıklıkla karşılaşılan çarpıcı örnekleri barındırmaktadır. Özellikle geleneksel dinler ve modern bilimsel gelişmeler (yapay zekâ, transhümanizm) ekseninde ortaya çıkan sorunlar, farklı kahramanların argümanlarıyla irdelenmektedir. Onun çalışmalarının nirengi noktası Hıristiyanlık olmakla birlikte, farklı dinî geleneklere yönelik değerlendirmeler de bu eserlerde göze çarpar. Bu bağlamda, Tanrı-âlem ilişkisi, farklı Tanrı tasavvurları, dindarların tavır ve davranışları vb. hususlar önemli başlıklar olarak değerlendirilir. Çalışmada öncelikli olarak giriş kısmında teizm, deizm ve ateizm üzerine bir kavramsal analiz yapılacak; bunların düşünce tarihindeki yerlerine değinilerek, çatışma noktaları ele alınacak ve edebi eserlerin bu noktadaki konumlarına değinilecektir. Ardından birinci bölümde Dan Brown'ın eserlerinin analizi yapılacaktır. Çalışmamız son olarak din ile doğrudan veya dolaylı olarak ilgili olan transhümanizm, yapay zekâ ve viral tehditlerin yer aldığı bir bölümle tamamlanacaktır.