Biyografi belgesellerinde anlatı yapısı ve portrenin görsel inşası


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, İletişim Fakültesi, Radyo, Sinema ve Televizyon, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUHAMMED SAİD TUĞCU

Danışman: İrfan Hıdıroğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Belgesel sinema, gerçeklere yönelen, bilgi ve belgeyi sinemanın teknik ve estetik unsurlarını kullanarak sunan bir alandır. Bu tez ile belgesel sinemanın tanımı, çerçevesi, doğuşu, kuramcıları, belgeselin bilgiyle ve toplumla ilişkisi genel olarak ele alınmakta, özelde ise biyografi belgesellerindeki anlatı yapısına yönelinmektedir. Biyografilerin görsel olarak inşa edilmesinde belgeselin araç olarak kullanımı, tekniğe ve anlatıya dair imkanların nasıl değerlendirildiği gündeme getirilmektedir. Amaçlı örneklem yoluyla seçilen beş biyografi belgeseli, belirlenen teknik parametrelerle, döküman ve betimleme analizi yöntemleriyle analiz edilmektedir. Bu şekilde biyografik portrenin nasıl inşa edildiği, anlatı yapısının nasıl kurulduğu incelenmekte, nitelikli biyografi belgeselciliği için bir tür açılım aranmaktadır. Belgesel sinema üzerine akademik çalışmalar olsa da, biyografi belgeselciliği özelinde Türkiye'de gerçekleştirilen bir çalışmaya rastlanmamıştır. Birçok belgeselin biyografik temelli olduğu düşünüldüğünde, bu yönde bir çalışmanın yürütülmesi önemli olmaktadır. Anlatacak hikayesi ve hafızası olan toplumlar için belgeselci tavrın ontolojik bir değeri vardır. Bu nedenle sözlü kültürün ve tarih aktarımının da bir parçası olan biyografilerin belgeseller yoluyla nasıl daha nitelikli, teknik ve sanatsal üsluplarla aktarılabileceğinin kavranmaya çalışılması önemlidir. Bu çalışmanın; biyografi belgeselciliği literatürüne katkı sağlamak, yapılmış nitelikli biyografi belgesellerini teknik parametreler üzerinden analiz etmek, biyografi belgeselciliğinin değerini betimlemek, araştırmacılara ve belgesel film yönetmenlerine dair önerilerde bulunmak gibi amaçları vardır.