Izgara tasarlı kent gelişimi ve Anadolu örnekleri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Arkeoloji Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2006

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NİSA YILMAZ

Danışman: Ali Yalçın Tavukçu

Özet:

ÖZETYÜKSEK LİSANS TEZİIZGARA TASARLI KENT GELİŞİMİ VE ANADOLU ÖRNEKLERİNİSA YILMAZDANIŞMAN: YRD. DOÇ. DR. ALİ YALÇIN TAVUKÇU2006-SAYFA: 156JÜRİ: YRD. DOÇ. DR. ALİ YALÇIN TAVUKÇUPROF. DR. CEVAT BAŞARANDOÇ. DR. AHMET ALİ BAYHANMağara yerleşimlerinden başlayarak günümüze kadar gelen kentleşme sürecine insanlar,avcılık ve toplayıcılıkla başlamış ve tarım yapılmasının yaygınlaşmasıyla yerleşik düzene geçipkentleri kurmaya başlamışlardır. Daha sonra ticaret yapmaya başladıklarında, diğer bölgelerdeolduğu gibi, Anadolu'da da etkileşimler yaşanmış ve bu durum kentlerin gelişmesine zeminhazırlamıştır. M.Ö. 3000'in biraz öncesinde Nil vadisinde ve Mezopotamya'da doğmuş olan ilkkentler daha sonra, Filistin, Suriye, Anadolu, İran, Orta Asya ve İndus Vadisi'ne yayılmıştır.Anadolu'da ilk kentler Bronz Çağı'nda kent-devleti örgütlenmesi şeklinde ortaya çıkmıştır.Henüz o dönemde para olmadığından, ticaret, mal değişimi esaslarına göre yapılmaktadır.Demir Çağı'nda ise değişen teknolojinin sağladığı olanaklarla ve Anadolu'da göç gibi dışetmenlerle üretim ve ticaret hızlı bir dönüşüm içine girmiş ve bundan sonraki dönemlerdeönemli değişmeler yaşanmıştır.Bu gibi değişmelerin kentlerin gelişimine olan etkisi, kent planlama prensipleri vekentsel mekan kurgulanması erken dönemlerden başlanarak Anadolu ve Anadolu dışındakiörneklerle incelenmiştir. Oluşturulan kent modelleri çerçevesinde ızgara planlı kentlerin geneloluşumu hakkında fikir yürütülebilmiştir.Yukarıda anlatılan kapsamda hazırlanan tezin birinci bölümünde; amacı,kapsamı ve nasıl bir yöntem izlenerek çalışıldığı anlatılmaktadır. İkinci bölümde;Anadolu'daki kentleşme süreci ele alınmış ve bir kentin oluşumunda önemli olan iklim,bitki örtüsü ve coğrafi durum gibi etkenler farklı başlıklar altında incelenmiştir. Buetkenlerden iklim, bitki örtüsü ve jeomorfolojik yapının kentlerin kuruluş yerlerine,kentlerin devamlılığına ve gelişmesine etkisine değinilmiştir. Üçüncü bölümde; düzenli,planlı şehirciliğin gelişimi incelenmiş, Anadolu ve Anadolu dışındaki örneklerdedüzenli ve düzensiz plan arasındaki fark belirtilmiştir. Ayrıca ızgara tasarlı kentintasarımcısı olarak bilinen ve hatta bazı kaynaklarda ?Hippodamos Kent Planı? olarak dageçen mimar ve kent tasarcısı Hippodamos'a ve bu planın temelini oluşturan ?grid?sözcüğünün kökenine değinilmiştir. Dördüncü bölümde; Izgara plan görülen Anadoluyerleşimleri Arkaik, Klasik, Hellenistik ve Roma Dönemi olmak üzere sınıflandırılmışve kentler ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir.