Çeşitli Klinik Örneklerden İzole Edilen Karbapenem Dirençli Acinetobacter baumannii Suşlarında Karbapenemaz Varlığının Fenotipik ve Genotipik Yöntemlerle Araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Temel Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞÜKRAN ÖZHAN
Danışman: Muhammet Hamidullah Uyanık
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Acinetobacter baumannii (A. baumannii) özellikle yoğun bakım ünitelerinde fırsatçı enfeksiyonlar başta olmak üzere sağlık hizmeti ilişkili enfeksiyonlara neden olan en önemli etkenlerinden biridir. Yaşamı tehdit eden enfeksiyonlara ve hastane salgınlarına neden olabilen karbapenem dirençli mikroorganizmalar giderek artmakta ve dünya genelinde yayılmaktadır. Tedavide kullanılan son seçenek antibiyotiklerden biri olan karbapenemlere karşı artan direnç endişe verici boyutlardadır. Çalışmamızın amacı, karbapenem direncine neden olan karbapenemaz enzimlerini fenotipik ve genotipik yöntemlerle belirleyerek, tedavinin yönlendirilmesine ve hastane kaynaklı enfeksiyonların kontrolü için gerekli önlemlerin alınmasına katkıda bulunmaktır. Elde edilen verilerle Erzurum ve bölgemizde karbapenem direnç genlerinin dağılımı ve oranları belirlenerek, literatüre epidemiyolojik veri sağlanacaktır. Yöntem: Nisan 2023-Haziran 2024 tarih aralığında Atatürk Üniversitesi Araştırma Hastanesinde kliniklerde yatan hastalardan Tıbbi Mikrobiyoloji Laboratuvarına gönderilen kan ve BOS örneklerinden izole edilen 96 karbapenem dirençli A. baumannii (CRAB) suşu çalışmaya dâhil edilmiştir. Fenotipik yöntemlerden aminofenilboronik asit (APBA) ve etilen diamin tetra-asetik asit (EDTA) ile yapılan kombine disk testi (CDT), karbapenem inaktivasyon metodu (CIM) uygulanarak karbapenemaz aktivitesi araştırılmıştır. Genotipik araştırma için DNA ektraksiyonu sonrası RT-PCR ile karbapenem direnç genlerinden bla KPC, blaNDM, blaIMP, blaVIM ve blaOXA-23 benzeri, blaOXA-24 benzeri, blaOXA-48 benzeri direnç gen bölgeleri araştırılmıştır. Bulgular: Çalışmaya dâhil edilen CRAB izolatlarında fenotipik yöntemlerle 96 (%100) izolatta CIM, 44 (%45,8) izolatta APBA ile yapılan (CDT), 49 (%51,0) izolatta EDTA ile yapılan CDT pozitifliği bulunmuştur. İzolatların 88 (%91,7)'inde blaOXA-23 benzeri, 18 (%18,8)'inde blaNDM, 10 (%10,4)'unda bla OXA-24 benzeri gen bölgesi tespit edilmiştir. BlaKPC, blaIMP, blaVIM, blaOXA-48 benzeri gen bölgeleri hiçbir izolatta tespit edilmemiştir. Sonuç: Çalışmamızda kullanılan CRAB izolatlarında karbapenem direncine neden olan karbapenemaz enzimlerinin fenotipik yöntemlerle tespiti için kullandığımız CIM, moleküler olarak direnç geni saptanan tüm izolatlarda pozitif bulunmuştur. EDTA ile yapılan CDT'yi moleküler testlerle karşılaştırdığımızda 18 blaNDM pozitif izolatın 7'sinde yanlış negatiflik saptanmıştır. Genotipik olarak blaKPC tespit edilmediğinden APBA ile yapılan CDT için değerlendirme yapılamamıştır. Karbapenem dirençli izolatlarda blaOXA-23 benzeri baskın olmak üzere, blaOXA-24 benzeri ve blaNDM varlığı tespit edilmiştir. Direnç mekanizmalarının belirlenmesi; tedavinin doğru planlanmasına, enfeksiyon kontrol önlemlerinin alınmasına ve salgınların önüne geçilmesine yardımcı olacaktır.