DÖNÜŞÜMSEL LİDERLİK İLE OKUL ETKİLİLİĞİ ARASINDAKİ İLİŞKİDE ÖĞRETMEN LİDERLİĞİ VE KOLEKTİF ÖĞRETMEN YETERLİĞİNİN ARACILIK ROLÜ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA SESLİ
Danışman: İsa Yıldırım
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırmada, temel olarak dönüşümsel liderlik ile okul etkililiği arasındaki ilişkide öğretmen liderliği ve kolektif öğretmen yeterliğinin sıralı aracılık rolünü ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. Diğer taraftan dönüşümsel liderlik ile kolektif öğretmen yeterliği arasındaki ilişkide öğretmen liderliğinin; öğretmen liderliği ile okul etkililiği arasındaki ilişkide kolektif öğretmen yeterliğinin aracılık rolünün olup olmadığının belirlenmesi araştırmanın diğer amaçları arasındadır. Yöntem: Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modelindedir. Araştırmanın evrenini, 2021-2022 eğitim öğretim yılı bahar döneminde Antalya ilinin Kaş ilçesindeki kamu anaokulları, ilkokullar, ortaokullar ve liselerde görev yapan toplam 937 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma örneklemi ise olasılığa dayalı örnekleme yöntemlerinden tabakalı örnekleme yöntemiyle seçilen 346 okulöncesi, ilkokul, ortaokul ve lise öğretmeninden oluşmaktadır. Veriler 'Dönüşümsel Liderlik Ölçeği', 'Öğretmen Liderliği Ölçeği', 'Kolektif Öğretmen Yeterliği Ölçeği' ve 'Algılanan Okul Etkililiği Ölçeği' kullanılarak toplanmıştır. Bu ölçeklerin yapı geçerliği ve iç tutarlık katsayıları mevcut verilerle tekrar incelenmiş, elde edilen kanıtlar raporlanmıştır. Araştırma verilerinin analizinde SPSS ve LISREL programları kullanılmıştır. Veriler yapısal eşitlik modellemesi ve Process Makro bootstrap tekniği kullanılarak çözümlenmiştir. Bulgular: Araştırmada ileri sürülen 11 hipotezden 10'u kabul edilmiş, 1'i reddedilmiştir. Okullarda sergilenen dönüşümsel liderlik davranışlarının öğretmen liderliği, kolektif öğretmen yeterliği ve okul etkililiğini; öğretmen liderliği davranışlarının kolektif öğretmen yeterliği ve okul etkililiğini; kolektif öğretmen yeterliğinin ise okul etkililiğini olumlu etkilediği bulgularına ulaşılmıştır. Araştırmanın temel amacı doğrultusunda dönüşümsel liderlik ile okul etkililiği arasındaki ilişkide öğretmen liderliği ve kolektif öğretmen yeterliliğin sıralı aracılık rolüne sahip olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Aynı amaç doğrultusunda dönüşümsel liderlik ile okul etkililiği arasındaki ilişkide öğretmen liderliğinin aracılık rolünün olduğu, fakat aynı ilişkide kolektif öğretmen yeterliğinin aracılık rolünün olmadığı kanıtlarına ulaşılmıştır. Araştırmanın ek amaçları doğrultusunda ise dönüşümsel liderlik ile kolektif öğretmen yeterliği arasındaki ilişkide öğretmen liderliğinin; öğretmen liderliği ile okul etkililiği arasındaki ilişkide kolektif öğretmen yeterliğinin aracılık rolünün olduğu bulgularına ulaşılmıştır. Sonuçlar: Bu araştırmada dönüşümsel liderliğinin olumlu etkisinin okul etkililiğine daha çok yansıması için, öğretmen liderliği ve kolektif öğretmen yeterliğinin desteklenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: liderlik, dönüşümsel liderlik, okul etkililiği, öğretmen liderliği, kolektif öğretmen yeterliği