Düşük akımlı ve normal akımlı anestezi sırasında kan karboksihemoglobin düzeylerinin total antioksidan status (TAS), total oksidan status (TOS) ve hipoksi ile indüklenebilir faktör 1α (HIF-1α) üzerine etkisi

VEYSEL KÖKSAL

Düşük akımlı ve normal akımlı anestezi sırasında kan karboksihemoglobin düzeylerinin total antioksidan status (TAS), total oksidan status (TOS) ve hipoksi ile indüklenebilir faktör 1α (HIF-1α) üzerine etkisi

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: VEYSEL KÖKSAL

Danışman: Hüsnü KÜRŞAD

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Karbon monoksit (CO), çeşitli doku ve organlarda farklı biyolojik etkiler gösteren renksiz, kokusuz ve tatsız bir gazdır. Tarihsel olarak CO, yüksek konsantras¬yonlara maruz kalındıktan sonra ortaya çıkan doku hipoksisine ek olarak oksidatif stres, peroksinitrit oluşumu, inflamasyon, apoptozis ve immün aracılı hasarı içeren çeşitli hücresel etkilerden dolayı zehir olarak kabul edilmiştir. Karbonmonoksitin toksik etkilerinin aksine, özellikle endojen kaynaklı üretimi çeşitli mekanizmalarla organizma için koruyucu etkilerinin olduğu gösterilmiştir. Bu etkiler arasında trombosit aktivasyonunun ve agregasyonunun inhibisyonu, düz kas gevşemesi, vazoaktif etkiler, anti-inflamatuar, anti-apoptotik ve anti-proliferatif ve nörotransmisyon üzerindeki etkiler yer alır. Karbonmonoksitin toksik etkisine rağmen organizma için koruyucu etkisinin endojen kaynaklı üretimiyle ilişkili olması, bu koruyucu etkisinin karbonmonoksitin düşük konsantırasyonuyla bağlantılı olabileceğini düşündürmüştür. Bu çalışmamızda, subklinik konsantrasyonlarda karbonmonoksitin oksidan ve antioksidan etkisinin tespit edilmesi amaçlandı. Bu amaçla COHb düzeyinin, toplam antioksidan status (TAS), toplam oksidan status (TOS) ve hipoksi ile indüklenebilir faktör 1α (HIF-1α) ile ilişkisi istatistiksel olarak analiz edildi. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 2 saat ve üzeri genel anestezi planlanan, ASA skoru I-I, 18-70 yaş arası çalışmaya katılmayı kabul eden 130 hasta dahil edildi. Kardiyovasküler hastalığı olan, solunum sistemi hastalığı olan, karaciğer veya böbrek hastalığı olan, gebe veya emziren kadın, travmalı, acil operasyona alınan, operasyonu 2 saatten kısa süren, operasyonda kan transfüzyonu yapılan, sigara içen, katılmak istemeyen hastalar çalışma dışı bırakıldı. Çalışmada yer alan hastalar intraoperatif desfluran akım hızına göre rastgele iki gruba ayrıldı. Düşük akım anestezi uygulanan hastalar (0,6lt/dk) Grup DA (n=65), normal akım anestezi uygulanan hastalar (2lt/dk) Grup NA (n=65) olarak isimlendirildi. Her iki grup hastadan preoperatif, operasyonun 2. saatinde ve postoperatif 24. saatte toplam üç kan örneği alındı. Alınan kan örneklerinden TAS, TOS, COHb, HIF-1α parametreleri çalışıldı. Elde edilen veriler istatistiksel olarak analiz edildi. Bulgular: Hastaların demografik verileri değerlendirildiğinde cinsiyet ve yaş değişkeni gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark göstermemektedir (p>0,05). VKİ ve operasyon süreleri gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark göstermemektedir (p>0,05). Tüm hastalar ASA I idi. COHb'nin T0 (preoperatif) değeri gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark göstermemektedir (p>0,05). COHb'nin T1 (operasyonun 2. Saatinde) ve T2 (postoperatif 24. saatte) değeri düşük akım grubunda normal akım grubuna göre daha yüksek olduğu bulundu(p 0,05). TOS'nin T0, T1, T2 değerleri düşük akım grubunda daha düşük olduğu bulundu (p 0,05). HIF-1α ' nın T0, T1, T2 değeri için gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı (p>0,05). Normal akım grubunda grup içinde farklı ölçüm zamanlarında HIF-1α değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı (p>0,05). Düşük akım grubunda ise HIF-1α'nın T1 değerinin T2 değerine göre daha düşük olduğu bulundu (p 0,05). T2 zamanında sadece TAS ile TOS değerleri arasında negatif yönde düşük düzeyde istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon bulundu (r:-0,173;p<0,05). Sonuç: Düşük akımlı anestezide total antioksidan durumun (TAS) daha yüksek olduğu ve düşük akımlı anestezinin normal akımlı anesteziye göre oksidatif stresten korunmada daha avantajlı olduğu, ancak düşük akımlı anestezide karboksihemoglobinin de daha yüksek olmasına rağmen, bu durumun total antioksidan status (TAS) ile ilişkili olmadığı sonucuna vardık. Ancak bu konuda daha ileri klinik çalışmalara ihtiyaç olduğu kanaatindeyiz. Anahtar Kelimeler: Karbonmonoksit, karboksihemoglobin(COHb), oksidatif stres, antioksidan, total antioksidan status(TAS), total oksidan status (TOS), hipoksi İle İndüklenebilir Faktör 1α (Hıf-1α), düşük akımlı anestezi.