Erzurum 1. Organize Sanayi Bölgesi Ve Mekânsal Etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Coğrafya Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHAMMED FURKAN PASİNLİ
Danışman: Mehmet Zaman
Özet:Türkiye'deki sanayiciler sınırlı etmenlerden ve şehirlerdeki pahalı arsa ve altyapı yetersizliğinden dolayı şehrin daha ucuz bölgelerini seçmişlerdir. Bu nedenle dağınık sanayileşme ortaya çıkmıştır. Bu durumun önüne geçilmesi açısından devlet tarafından planlı bir sanayileşme fikri önem kazanmıştır. Bunun sonucunda 1961 yılında hazırlanan bildiride sanayinin gelişmesini işaret ederek ilk organize sanayi bölgesi Bursa'da kurulmuştur. Organize sanayi kavramı, devlet tarafından onaylanmış gerekli parsellere ayrılarak altyapı çalışmaları yapılmış ve farklı büyüklükteki sosyal kurumların bulunduğu alanlardır. Organize sanayinin kurulmasındaki amaçlara bakıldığında bölgelerin kalkınması, göçün önlemesi, bölgeler arasındaki gelişimin dengeli sağlanması ayrıca katı ve sıvı atık depolama alanlarıyla çevre kirliliğinin önüne geçmek gibi etmenlerin yer aldığı görülmektedir. Sanayinin gelişmesinde ulaşım ve pazar alanlarına yakınlık en önemli etken olmuştur. Bursa'da kurulan organize sanayi bölgesinin başarılı olmasının ardından Türkiye'nin farklı bölgelerinde OSB'ler hızlı bir şekilde kurulmaya başlanmıştır. Sanayinin ülke geneline yayılması; şehirlerin gelişmesi, iş istihdamı sağlamak, bölgelerin refah seviyesinin yükselmesi, uygun arsalar gibi birçok avantaj sağlamıştır. Günümüzde OSB'lerin kuruluş alanlarına bakıldığında Marmara Bölgesi, il bazında ise Bursa şehri birinci sırada yer almaktadır. En az Organize Sanayi Bölgesi bulunan bölgelerimiz ise Doğu Anadolu ve Güney Doğu Anadolu'dur. Erzurum'da 1.Organize Sanayi Bölgesi'nin kurulması ve sanayinin gelişmesinde birçok etken geçerli olmuştur. Bu etkenlerin başında; işyeri sahiplerinin Erzurumlu olması, pazara yakınlık, devletin teşvik tedbirleri, rekabet yokluğu ve ucuz işgücü temini vs. gibi faktörler gelmektedir. Erzurum'da 1.Organize Sanayi Bölgesi'nin Erzurum'a iş gücü yönünden ve ekonomik yönden payının görmezden gelinemeyecek olduğu görülmekte ve 1.Organize Sanayi Bölgesi Erzurum ilinin ekonomik katkısını arttırmaktadır. Erzurum 1.Organize Sanayi Bölgesi'nde en önemli sektör gıda sanayisidir; sonrasında plastik ve kimya sanayi, lojistik taşımacılık, orman ürünleri ve mobilya sanayi sektörleri gelmektedir. Bu sektörler 1.Organize Sanayi Bölgesi'ndeki sanayi işletmelerinin %69'unu oluşturmaktadır. Erzurum 1.Organize Sanayi Bölgesi'ndeki sanayi tesislerinin %14'ü 2000 yılı öncesi, %86'sı ise 2000 yılı sonrası faaliyete başlamıştır. Erzurum ilindeki temel problemlerden biri, iş imkânlarının yetersiz olmasıdır. Bu sebeple şehir göç vermektedir. Bu sorunun önüne geçebilmek için iş sahalarının artırılması ve sanayi tesislerinin geliştirilmesi gerekmektedir. Anahtar Kelimler: Erzurum 1.Organize Sanayi Bölgesi, Sanayileşme, Bursa Organize Sanayi, İmalat, İstihdam