Sporcularda kişilik bozukluklarının bilişsel yönlerinin incelemesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SABA BORNA
Danışman: Elif Akkuş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sporcularda Kişilik Bozukluklarının Bilişsel Açıdan İncelenmesi Amaç: Bu çalışmanın amacı, sporcularda temel kişilik özelliklerinin, bilişsel duygu düzenleme ve kişilerarası sorunların, kişilik bozukluklarının bilişsel boyutu üzerine etkilerinin araştırılmasıdır. Yöntem: Yaşları 18-30 (X̄=24.35, SS=2.65) arasında değişen 486 yetişkin sporcu (281 erkek ve 205 kadın) çalışmaya katılmıştır. Veriler, Demografik Bilgi Formu, Kısa Semptom Envanteri, Pozitif-Negatif Etki Ölçeği Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Temel Kişilik Özellikleri Envanteri, Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği, Kişilerarası İlişkilerde Problemler Envanteri ve Kişilik İnanç Ölçeği ile toplanmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında, ölçeklerin geçerlilik ve güvenilirlik özellikleri gösterdikleri saptanmıştır. Verilerin normal değerlendirilmesi için Kolmogorov-Smirnov(K-S), değişkenler arasındaki ilişki bulmak için Pearson Korelasyon katsayısı testi, sporcularda kişilik bozukluklarının durumunu tahmin etmek için Çoklu Regresyon test yöntemi ve bağımsız grubun karşılaştırılması için, bağımsız t testi, ANOVA ve MANOVA kullanılmıştır. Sonuçların anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. İstatistiksel analizlerde SPSS 21 versiyon kullanılmıştır. Bulgular: Sporcularda temel kişilik özellikleri alt boyutlar deneyime açıklık ve duygusal denge sırasıyla olumlu ve olumsuz bilişsel duygu düzenleme ile ilişkilidir. Duygusal denge, negatif değerlilik ve felaketleştirme kişilerarası problemler ile pozitif, dışadönüklük ise negatif ilişki göstermektedir. Kişilik psikopatolojisi açısından ise, duygusal tutarsızlık, felaketleştirme, başkalarını suçlama, ve ilişkilerde soğuk ve dominant olmanın Kişilik bozukluklarındaki işlevsel olmayan inançlarla ilişkili olduğu bulunmuştur. Sonuç: Bu araştırmada sonuçlarına göre, duygusal denge ve negative değerliliğin kişilik bozukluğu inanıçları üzerindeki etkisi kişilerarası problemlerin aracı rolü ile açıklanabilirken, negative değerliliğin etkisine negatif bilişsel duygu düzenleme de aracılık etmiştir. Sonuçlar ve anlamları ilgili literatürün ışığında değerlendirilmiş, ileri araştırma uygulamalar için öneriler eşliğinde sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Kişilik Bozukluğu, Bilişsel Duygu Düzenleme, Kişilerarası Kişilerarası Problemler, Sporcular