Aksiyal Spondiloartropati hastalarında serum Stanniocalsin-1, SIRT3, BNIP3 düzeyinin hastalık aktivasyonuyla ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞEGÜL ÖZSOY
Danışman: Hülya UZKESER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç:Bu çalışmanın amacı; Aksiyal Spondiloartropati (Aks SpA) hastaları ve sağlıklı kontrollerde serum Stanniocalsin-1 (STC-1), Sirtuin 3 (SIRT3) ve Bcl-2 benzeri 19-kDa etkileşimli protein 3 (BNIP3) ile IL-17 ve IL-23 düzeylerini ölçüp çıkan sonuçları iki grup arasında karşılaştırmayı,bu markerların hastalık aktivitesiyle ilişkisini değerlendirmeyi amaçladık. Yöntem: Çalışmaya 85 Aksiyal SpA hastası ve 80 sağlıklı gönüllü alındı. Tüm katılımcıların tıbbi biyokimya laboratuarında serum STC-1, SIRT3, BNIP3, IL-17, IL-23 seviyeleri ile diğer inflamatuar parametreler incelendi. Hastalık aktivitesini değerlendirme de BASDAİ (Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivite İndeksi) ve ASDAS (Ankylosing Spondylitis Disease Activity Score) skorları, hastaların fonksiyonel durumu için BASFİ (Bath Anklylosing Spondylitis Functional Index) ve omurga hareketliliğini belirlemede BASMI (Bath Ankilozan Spondilit Metrolojik İndeksi) skoru kullanıldı. Bulgular: Aksiyal SpA hastalarının serum STC-1, SIRT3, BNIP3 medyan değerlerinin sağlıklı bireylere göre anlamlı derecede düşük olduğu, IL-17 ve IL-23 medyan değerlerininin ise anlamlı derecede yüksek olduğu saptandı ( p<0.001). BASDAİ ile STC-1, SIRT3 ve BNIP3 arasında negatif yönlü iyi düzeyde, ASDAS-CRP ve ASDAS-ESH ile STC-1 arasında negatif yönlü çok iyi düzeyde , ASDAS-CRP, ASDAS-ESH ile SIRT3, BNIP3 arasında negatif yönlü iyi düzeyde korelasyon tespit edilmiştir. Ayrıca hastalık aktivitesi arttıkça serum STC-1, SIRT3, BNIP3 seviyeleri anlamlı derecede azalırken, IL-17, IL-23 seviyelerinde ise anlamı derecede artış izlendi. BASFI ile STC-1 arasında negatif yönlü çok iyi düzeyde, BASFI ile SIRT3, BNIP3 arasında negatif yönlü iyi düzeyde korelasyon saptandı. BASMI ile STC-1, SIRT3, BNIP3 serum seviyeleri arasında negatif yönlü iyi düzeyde korelasyon izlendi. Aksiyal SpA ile sağlıklı kontrol grupları arasında STC-1, SIRT3, BNIP3 verilerine göre yapılan ROC analizinde eğri altında kalan alan (AUC) değerleri STC-1 için 0,861, SIRT3 0,897 ve BNIP3 0,793 olup bu markerların üçününde istatistiksel olarak anlamlı tanısal değeri vardı (P<0.001). Aksiyal SpA grubunda STC-1, SIRT3 ile IL-17, IL-23 arasında pozitif yönlü çok iyi düzeyde korelasyon gösterildi. BNIP3 ile IL-17 arasında iyi, BNIP3 ve IL-23 arasında pozitif yönlü çok iyi düzeyde ilişki saptandı. Sonuç: Aksiyal SpA hastalarında serum STC-1, SIRT3,BNIP3 seviyelerinin hastalık aktivitesi ile ilişkili olabileceği gösterilmiştir. Bu markerların Aksiyal SpA tanısında yardımcı olarak kullanılabileceği ve azalmış serum seviyelerinin artan hastalık aktivitesinin göstergesi olabileceği bulunmuştur. Düşük serum STC-1, SIRT3, BNIP3 seviyelerinin azalmış fiziksel fonksiyon ve artmış hareket kısıtlılığı ile ilişkili olabileceği gösterilmiştir. Daha geniş katılımcıların sağlandığı prospektif çalışmaların sonuçlarımızı doğrulaması halinde; STC-1, SIRT3, BNIP3'ün hastalık patogenezindeki rolünün daha iyi anlaşılması ile Aksiyal SpA hastaları için yeni tedavi seçeneklerinin geliştirilmesine katkı sağlanabilir. Anahtar kelimeler: Aksiyal Spondiloartropati, Hastalık aktivitesi, Stanniocalsin-1, SIRT3, BNIP3