Muş ve Bitlis İlleri Ev Tozu Akarlarının Yayılışı ve Sistematiği Üzerine Çalışmalar

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2013

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Medeni AYKUT

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ömer Köksal ERMAN

Özet:

Bu çalışmada Mayıs 2010 - Şubat 2012 tarihleri arasında Bitlis ve Muş illerinden toplanan ev tozu örneklerinden Astigmata, Oribatida ve Prostigmata takımlarından 12 familyaya ait toplam 30 tür tespit edilmiştir. Bu türlerden; Dermatophagoides aureliani, D. siboney, Acaropsellina docta, Cosmochthonius lanatus, C. plumatus ve Ramusella fasciata Türkiye faunası için yeni kayıttır. Tespit edilen akar türlerinin örneklerimiz üzerinden tanımları yapılarak özgün resimleri çekilmiş, vücut ölçümleri yapılmış, Türkiye ve dünyadaki yayılışları verilmiş; takım, familya, cins ve tür teşhis anahtarları düzenlenmiştir. Araştırma boyunca incelenen 1040 ev tozu örneğinin 751?i (%72,21) akar bakımından pozitif bulunmuştur. Çalışma alanında; Dermatophagoides pteronyssinus (%77,21), Lepidoglyphus destructor (%9,18), Acarus siro (%4,63), ve Tyrophagus putrescentiae (%1,64) baskın türler olarak kaydedilmiştir. Çalışmada elde edilen verilerin istatistikî analizlerine göre; bir gram tozdaki ortalama akar sayısı ile nem, evde yaşayan birey sayısı, evin rakımı, aylık süpürme sayısı, ısınma şekli, alerjik rahatsızlık durumu ve yerleşim yeri çeşidi arasında anlamlı bir ilişki bulunmuşken; mevsimsel dönem, sıcaklık, evin yapısı ve evin yaşı ile akar sayısı arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Anahtar Kelimeler: Ev tozu akarı, Astigmata, Dermatophagoides, yeni kayıt, Bitlis, Muş, Türkiye.