Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ufuk TEMTEK
Danışman: Mete Zeynal
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Amaç: Limbik sistem, duygusal ve bilişsel süreçler üzerinde etkili olan, beyindeki kortikal ve subkortikal birçok bölgenin birleşiminden oluşan kompleks bir yapı olarak tanımlanır. 1870'li yıllarda Paul Broca ile başlayan limbik sistem makro anatomisi hakkında günümüze kadar çok sayıda araştırma yapılmıştır. Beynin merkezinde yer alan bu kompleks yapının ameliyatı yapmayı hedefleyen cerrahın makro anatomi dışında, mikro anatomik bağlantıları da çok iyi bilmesi gerekmektedir. Ak madde yolları, birçok anatomik yapının oluşturduğu bu kompleks sistemdeki iletişim sağlayan ağdır. Bu nedenle bu bölgenin ak madde yolakları ve mikro bağlantı yollarının ortaya konulması cerrahi yaklaşımın başarısında kilit rol oynamaktadır. Limbik sistem yapılarını ve bu yapılar arasındaki bağlantıların makro anatomisinin, mikro anatomisinin ak madde diseksiyon ve difüzyon tensör görüntüleme (DTI) teknikleri ile 3 boyutllu görüntüler eşliğinde incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, Erzurum Atatürk Üniversitesi Tıp Fakultesi Anatomi Anabilim Dalı Laboratuvarında yapıldı. Çalışma anatomik ve radyolojik olarak iki aşamalı yapıldı. Birinci aşamada anatomik diseksiyon yapıldı. Anatomik diseksiyon için 10 adet tahnitli boyalı kafa spesmeni kulanıldı. Kafa spesmenlerine manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ile 3 planda 1 mm kesit aralıklarla görüntülemeler yapılarak tüm spesmenlerin diseksiyon yapmaya elverişli olduğu görüldü. Kranyal cerrahi usulle skalp, kemik, dura açığa çıkarıldı, kaldırıldı. Cerrahi mikroskop yardımıyla medialden laterale sonra lateralden mediale doğru vasküler yapılar korunarak ak madde lif diseksiyonları, mikrocerrahi seti ile operasyon mikroskobu altında yapıldı ve her aşama üç boyutlu olarak fotoğraflandı. İkinci aşamada serebral patolojisi olmayan 20 gönüllünün, ak madde liflerinin yönelimini incelemek için için MRG görüntüleri alındı. Lif izlerini tasvir etmek için kavisli çok düzlemli rekonstrüksiyon ve 3D modelleme DSI studio kullanılarak yapıldı. 20 adet sağlıklı bireye ait DTI görüntüler, kadaverik spesmenlerden elde edilen görüntüler ile eşleştirilerek değerlendirildi. Bulgular: Kademeli olarak yapılan ak madde lif diseksiyon çalışması sonucu limbik sisteme ait olan ak madde yolları ve bu yolların birbiri ile olan bağlantısı literatürde bilinen klinik çalışmalarla korele şekilde DTI ile gösterildi. Sonuç: Nöroanatomi bilgisi beyin cerrahları için çok önemli bir yere sahiptir, müdahalelerin başarısı ve hasta güvenliği bu bilgilere dayanmaktadır. Son yıllardaki radyolojik görüntülemelerdeki gelişmelerle özellikle tümöral lezyonlar başta olmak üzere beyindeki tüm patolojilerin tam konumunu ve etrafındaki ak madde lifleri ile ilişkilerini belirlemeye yardımcı olur. Ak madde diseksiyonu nöroanatomi bilgisini geliştirirken, cerrahların üç boyutlu düşünme becerilerini güçlendirir ve güncel radyolojik gelişmeleri daha iyi anlamlandırarak daha doğru ve daha güvenli bir cerrahi planlama yapmalarına olanak sağlar. Bizde çalışmamızda beynin merkezide yer alan limbik sistemi anatomisinin hem ak madde diseksiyonu hem de güncel traktografik yöntemlerle gösterdik. Çalışmamızda limbik sistemin güncel literatür ışığında mikro anatomik ve traktografik yöntemlerle gösterilmesi sağlandı. Böylelikle limbik sistemin genel anatomisi üzerinde yapılan az sayıda çalışma olduğu göz önüne alındığında literatüre bir katkı sunduk. Anahtar Kelimeler: Ak madde yolları, Limbik sistem, Traktografi