FARKLI YÖNTEMLERLE DEĞİŞEN SEVİYELERDE ARITILMIŞ ATIK SU UYGULAMALARININ SİLAJLIK MISIRDA SU KULLANIMI, BİTKİ VE TOPRAK ÖZELLİKLERİNE ETKİSİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarımsal Yapılar ve Sulama Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TALİP ÇAKMAKCI
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Üstün ŞAHİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Silajlık mısırda, farklı sulama yöntemleri ve sulama seviyeleriyle arıtılmış atık su uygulamalarının verim, kalite, su-verim ilişkisi ile bitki ve toprak özellikleri üzerine olan etkilerini belirlemek amacıyla 2015 ve 2016 yıllarında Van koşullarında yürütülen bu araştırmada, sulama yöntemlerini yüzey altı damla sulama (YA), yüzey üstü damla sulama (YÜ) ve geleneksel karık sulama (GS), sulama seviyelerini ise tam sulama (% 100; K0), % 33 kısıt (K1) ve % 67 (K2) kısıt uygulamaları oluşturmuştur. Arıtılmış atık su azot ve fosfor içerikleri dışında diğer özellikler açısından Ulusal Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği'ne göre sorun yaratmayan su sınıfında yer almıştır. Sulama suyu en az YA, en fazla ise GS yönteminde uygulanmıştır. YA yönteminde YÜ ve GS yöntemlerine kıyasla sırasıyla % 21 ve % 49 sulama suyu tasarrufu sağlanmıştır. Bitki su tüketimi de en düşük YA yönteminin % 67 kısıt konusunda (260,1 mm), en yüksek ise GS yönteminin tam sulanan konusunda (639,8 mm) belirlenmiştir. Silajlık ot ve kuru madde verimi arıtılmış atık su uygulamalarında temiz suya kıyasla daha yüksek belirlenmiş, su kısıtıyla verimler düşmüştür. Arıtılmış atık su uygulamalarıyla silajlık mısırın protein oranı artmış, ADF ve NDF oranı ise azalmıştır. Bitki ve toprakta arıtılmış atık su uygulamalarıyla element içeriklerinde artışlar, su kısıtıyla düşüşler gözlenmiştir. SPAD, yaprak alan indeksi, yaprak oransal su içeriği ve membran zararlanma indeksi arıtılmış atık su uygulamalarında daha yüksek belirlenmiştir. Arıtılmış atık su uygulanan toprakların deneme öncesi değerlere göre pH, CaCO3 ve hacim ağırlıkları düşmüş, EC, organik madde, makro, mikro ve iz elementler, katyon değişim kapasitesi, tarla kapasitesi, devamlı solma noktası, agregat stabilitesi ve porozite değerleri ise artmıştır. Su ve sulama suyu kullanım etkinlikleri en yüksek arıtılmış atık suyla tam sulanan uygulamalarda belirlenmiş, bu değerler YA yönteminde sırasıyla 21,48 kg/m3 ve 22,43 kg/m3, YÜ yönteminde 16,94 kg/m3 ve 17,85 kg/m3 ve GS yönteminde 10,87 kg/m3 ve 10,22 kg/m3 olmuştur. Su - verim arasındaki doğrusal değişimler önemli olurken, verim tepki faktörü (ky) değerleri YA sulama yönteminde arıtılmış atık su ve temiz su uygulamalarında sırasıyla 1,77 ve 1,70; YÜ sulama yönteminde 1,47 ve 1,43; GS yönteminde ise 1,23 ve 1,19 olarak belirlenmiştir. Arıtılmış atık su uygulamaları özellikle YA yönteminde bitkinin fiziksel, fizyolojik özellikleri ve kalitesinde; toprağın fiziksel, kimyasal ve hidrolik özelliklerinde olumlu gelişmeler sağlamıştır. Arıtılmış atık suyla sulama koşullarında yüzey üstü damla sulama yöntemi en ekonomik silajlık mısır üretimi sağlamıştır.