Depolama sıcaklığının vakum paketlenmiş gökkuşağı alabalığı filetolarında fitalat migrasyon potansiyeli ve olası insanalım seviyesine etkisinin araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Su Ürünleri Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RABİA NUR YAVAŞ
Danışman: Gonca ALAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Ambalajlanmış su ürünlerinde mikroplastik özellikle de fitalat asit esterlerinin migrasyonuna yönelik ilişkin bilgi sınırlıdır ve bu konuda sadece birkaç çalışma vardır. Bu çalışmanın amacı, vakum ambalajlanarak depolanan gökkuşağı alabalığı filetolarında fitalatların olası migrasyon potansiyeli ve hızını depolama sıcaklığına bağlı olarak fileto kalite parametrelerindeki etkisini belirlemektir. Yöntem: Çalışmada 192 adet gökkuşağı alabalığı filetosu rastgele olarak her ambalaj poşetinde 4 adet olacak şekilde dağıtılmış ve vakum ambalajlanarak yaygın kullanılan sıcaklıklarda (+4 0C ve -200C) 6 ay boyunca depolanmıştır. Depolamanın ilk gününde fileto ve ambalaj materyallerinde, depolamanın belirli periyotlarında ise her sıcaklık grubuna ait filetoda fitalat içeriği GC/MS tekniği ile belirlenmiştir. Filetolardan izole edilen filtrelerin üzerindeki mikroplastiklerin kimyasal bileşiminin tanımlanması ve parçacıkların kimliğini doğrulamak için μ-Raman, ambalaj materyalinin paketleme öncesi ve depolama sonrası kimyasal içeriğindeki değişimi belirlemek için ise Fourier dönüşümü kızılötesi (FTIR) spektroskopisi kullanılmıştır. Depolama süresince yağ miktarı, su aktivitesi (aw), su tutma kapasitesi (WHC), pH, renk (L*, a* ve b*), imyofibril parçalanma indeksinin (MFI), lipid oksidasyonu ve protein denatürasyonu periyodik olarak tespit edilmiştir. Bulgular: µ-Raman spektroskopisinde yapılan analiz sonucunda sadece 2 filetoda mikroplastik (MP) belirlenmiş ve MP miktarları açısından gruplar arasında anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür. Vakum paketleme işleminde kullanılan ambalajın depolama süresine bağlı olarak kimyasal bileşimininin sıcaklıktan etkilendiği ve işlem gören paket materyalinde daha farklı polimer tiplerinin oluştuğu tespit edilmiştir. Ambalaj materyali ve depolanan filetolarda DIBP, DBP, DPENP, DHEXP, BBP, DEHP, DCHP, DNOP, DINP ve DIDP olmak üzere 10 çeşit fitalat esteri (FTLs) belirlenmiştir. Tüm sıcaklık uygulamalarında ve depolama sürelerinde filetolarda baskın fitalat esterlerinin DPENP olduğu, ambalajda ise DEHP olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bulgularda, sıcaklık ve zamana bağlı olarak çalışılan tüm kalite parametrelerinde nispi değişimlerin olduğu L*, pH, WHC, % yağ ve TBARS değerleri sıcaklık etkisinde önemli bulunmuşken, zaman bağlı değişimde bu parametrelerin yanı sıra aw, b* ve TVB-N değerleri de istatistiki olarak anlamlı bulunmuştur. Bununla birlikte tespit edilen fitalat esterlerinden DNOP ve DEHP ile bu fiziko-kimyasal paramereler arasında korelasyon belirlenmemiştir. olarak fitalat migrasyonunun, et kalitesi ve raf ömrüne yönelik çalışmalarına bir alt küme oluşturduğunu, yeni deneysel tasarımlar ve araştırma iş birlikleri için geliştirilebilir olacağını göstermektedir. Bununla birlikte, gelişmekte olan bu alanda, sonraki araştırmalara rehberlik etmek ve veri sunmaktadır. Son olarak, elde edilen bulgular, gıdalarda FTL varlığı ve migrasyonunun izlenmesine yardımcı olmakta ve doğru teknolojilerin benimsenmesinde motive edici bir model oluşturmaktadır.