Östrojenin egzersize bağlı kas hasarına karşı koruyucu olup olmadığının araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Fizyoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Serpil Can
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Mustafa GÜL
Özet:Bu çalışmamızın amacı, östrojenin iskelet kası ve kalpte eksantrik egzersize bağlı oluşan kas hasarını önleyip önleyemediğini araştırmaktı. Bu amaçla, eksantrik egzersizin serum kreatin kinaz ve eritrosit lipid peroksidasyonu ve bazı antioksidan enzim aktiviteleri üzerine etkileri de araştırıldı.Çalışmamızda 36 adet erkek sıçan, östrojen verilenler (n=18) ve verilmeyenler (n=18) olmak üzere eşit şekilde ikiye ayrıldı, daha sonra bu gruplar da istirahat (n=6) ve eksantrik egzersiz yaptırılan gruplar (n=12) olmak üzere tekrar ikiye ayrıldı. Eksantrik egzersiz yaptırılan gruplarda kendi içinde egzersizden 1 saat sonra öldürülenler (n=6) ve 48 saat sonra öldürülenler (n=6) olmak üzere tekrar ikiye ayrıldı. Östrojen (17-ß Estradiol, 10 µg/kg.gün) 30 gün boyunca subkutan olarak verildi. Eksantrik egzersiz için sıçanlara koşu bandında -15°'lik (aşağı doğru) bir eğimle, 20 m/dk hızla 5 dk koşu ve 2 dk dinlenme periyotlarından oluşan toplam 18 defa (5x18=90 dk) koşu yaptırıldı. Soleus kası lökosit infiltrasyonu histolojik olarak incelendi. Soleus kası ve kalp kası lipid peroksidasyonu (MDA) ve bazı antioksidan enzim aktiviteleri ölçüldü. Ayrıca, serum kreatin kinaz ve eritrosit MDA düzeyi ve bazı antioksidan enzim aktiviteleri de spektrofotometrik yöntemlerle ölçüldü.Bulgularımıza bakarak eksantrik egzersizin iskelet kası nötrofil infiltrasyonunu arttırdığını, yani kas hasarı yaptığını, lökosit infiltrasyonunun 48 saat sonunda 1. saate göre iki misline çıkan anlamlı artış gösterdiğini, östrojen suplementasyonunun bu artışı engelleyemediğini söyleyebiliriz.Soleusta sadece östrojen verilmesi kontrol grubuna göre GSH-Px aktivitesini düşürmekte, eksantrik egzersizle birlikte olursa, östrojen GSH-Px aktivitesini anlamlı olarak yükseltmektedir. Bu durum, östrojenin GSH-Px enzim aktivitesi üzerine olumsuz etkisinin eksantrik egzersiz sırasında kaybolduğunu, hatta yükseltici etkiye dönüştüğünü gösterdi. Egzersiz sırasında oksijen tüketimindeki artış ve buna bağlı olarak artan reaktif oksijen radikallerini uzaklaştırmak amacıyla GSH-Px aktivitesinde oluşan artış östrojen tarafından potansiyalize edilmiş olabilir.Kalpte MDA düzeylerine bakıldığında kontrol grubu MDA düzeyinin östrojen verilmemiş, eksantrik egzersiz yaptırılmış ve egzersizden 1 saat sonra öldürülen grup ve östrojen verilen, egzersiz yaptırılmamış olan gruptan daha yüksek olduğu görüldü. Östrojen verilen, egzersiz yaptırılmamış olan grubun MDA düzeyinin kontrol grubuna göre daha düşük olması östrojenin antioksidan bir etki yaparak lipid peroksidasyonunu azalttığını gösterebilir. Bu gruplarda kalp dokusunda ölçülmüş olan antioksidan enzim düzeyleri arasında bir anlamlı bir fark bulunamadı. Östrojenin bu antioksidan etkisi onun membran stabilize edici etkisine bağlı olabilir.Kas membran hasarının en yaygın ölçülen göstergesi kreatin kinazın dolaşıma geçmesidir. Serum CK aktivitesinin eksantrik egzersize bağlı kas hasarı sonucunda artmasını beklerdik, ancak egzersize bağlı bir artış gözlemlemedik. Bu bize olası kas hasarının kana çok yansımadığını ya da beklenildiği kadar kas hasarı oluşmamış olabileceğini düşündürdü.Östrojen verilip, eksantrik egzersizden 48 saat sonra öldürülen sıçanların eritrosit MDA değerleri, östrojen verilmeyen ve eksantrik egzersizden 48 saat sonra öldürülen sıçanların eritrosit MDA değerlerinden daha yüksekti. Östrojen verilmesi, yukarda bahsedilen eksantrik egzersizden sonra geçen süre arttıkça eritrosit MDA düzeyinde oluşan azalmaya ters bir şekilde eritrosit MDA düzeyinde artışa yol açtı. Bu durum östrojenin kanda antioksidan değil, tam tersine pro-oksidan olarak çalışmış olduğunun bir göstergesi olabilir.