Farklı ekim zamanlarının bazı çemen (Trigonella foenum-graecum L.) genotiplerinin verim ve verim unsurları üzerine etkisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEDAT EVCİ

Danışman: Taşkın Polat

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, 2017 yılında Erzurum ekolojik koşullarında farklı ekim zamanı uygulamalarının çemen genotiplerinde verim ve verim öğelerine olan etkilerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırmada materyal olarak 4 genotip (Gürarslan çeşidi, Konya, Samsun ve Yozgat) ve 4 farklı ekim zamanı (24 Nisan, 4 Mayıs, 14 Mayıs, 24 Mayıs) yer almıştır. Deneme "Tesadüf Bloklarında Bölünmüş Parseller" deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur. Araştırmada ana parsellerde ekim zamanları, alt parsellerde ise genotipler yer almıştır. Araştırmada, bitki boyu, bitkide dal sayısı, bitki başına bakla sayısı, baklada tohum sayısı, bin tane ağırlığı, dekara tohum verimi, sabit yağ oranı ve protein oranları incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, incelenen bütün parametreler ekim zamanlarından önemli derecede etkilenmiştir. En yüksek tohum verimi (75.9 kg/da), bin tane ağırlığı (18.8 g), bakla sayısı (31.3 adet), baklada tohum sayısı (12.9 adet) ve ham protein oranı (%26.7) ikinci ekim tarihinde (4 Mayıs) belirlenmiştir. Çemen genotipleri bakla sayısı hariç, incelenen diğer özellikler bakımından önemli farklılıklar göstermiştir. Genotiplerin ortalaması olarak, en yüksek tohum verimi Konya genotipinde (73.5 kg/da) tespit edilmiştir. Çalışmada, ham yağ oranı, bakla sayısı ve baklada tohum sayısı hariç, diğer incelenen özellikler üzerine genotip x ekim zamanı interaksiyonu önemli çıkmıştır. Erzurum koşullarında ve benzer ekolojik şartlarda çemen yetiştiriciliğinde yüksek tohum verimi elde edebilmek için mayıs ayının ilk haftasında ekimin yapılmasının uygun olacağı söylenebilir. Bununla birlikte, çemen bitkisinin ekim zamanlarına karşı göstereceği tepkiler hakkında daha kesin sonuçlara ulaşabilmek için araştırmanın birkaç yıl daha devam ettirilmesi uygun olacaktır.