Ayanis Haldi tapınak kompleksi buluntularının mekânsal dağılımı istatistiksel analizi ve sanal kurgulaması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Arkeoloji Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İLHAN ÖZGÖR

Danışman: Mehmet Işıklı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez kapsamında, Van Gölü Havzası merkezli kurulan Urartu Krallığı'nın son başkenti olarak bilinen Ayanis Kenti'ndeki Haldi Tapınak Kompleksi'nde ele geçen arkeolojik buluntuların mekânsal dağılımları ve istatistiksel analizleri değerlendirilmiştir. Haldi Tapınak Kompleksi'ndeki yapı grupları mimari özellikleri açısından incelenmiş, özellikle buluntuların her bir yapı birimindeki konumları belirlenmiştir. Bu süreçte, buluntu-mekân ilişkisi yalnızca mimari boyutla değil, kültürel ve dini yönleriyle de kapsamlı bir şekilde ele alınmıştır. Ayrıca, komplekste ortaya çıkan tüm buluntular üzerinde istatistiksel analiz yöntemleri kullanılarak, buluntuların dağılımı, sıklığı ve mekânlarla ilişkisi değerlendirilmiştir. Bu yaklaşımla, yapı birimlerinin kompleksle olan işlevsel bağı ve ritüel bağlamı ortaya konulmuştur. Mekânsal dağılım ve istatistiksel analizlerin ardından elde edilen bilimsel verilerle sanal kurgulama sürecine geçilmiş, anıtsal yapıların 3D modellemesi ve görselleştirilmesi ile antik dönemdeki muhtemel görünümü yeniden kurgulamak amacıyla çalışmalar yapılmıştır. Bu görselleştirme, yapıların ve çevresinin Urartu Krallığı'ndaki potansiyel görünümünü canlandırmada heyecan verici bir adım olmuştur. Ayrıca, mimari kalıntı ve buluntular üzerinden yapılan çalışmada, avludaki adak eşyalarının belirli bir düzende sergilendiği ve özellikle cella üst örtüsüyle ilgili semerdam ve kule tipi çatı örneğinin ele alındığı ve her iki seçeneğe dayalı tamamlamaların gerçekleştirildiği görülmüştür. Bu noktada, işlevselliği hala net bir şekilde belirlenemeyen "Podyumlu Salon" adlı yapı biriminin işlevsel özellikleri ve diğer yapı birimleriyle olan ilişkisi ortaya konulmuştur.