Biyoloji öğretmen adaylarının evrimle ilgili kavram yanılgılarının ve biyolojik evrim konusunu içeren web sitelerinin incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Bülent keskin
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Esra ÖZAY KÖSE
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İster eğitim, ister araştırma ve isterse de merak amaçlı olsun internetteki bilgiden herkes faydalanmaktadır. Fakat internette sunulan bilginin bilimsel olarak doğruluğu ve buna bağlı olarak insanlarda anlamlı öğrenmeye neden olup olmadığı tam açık değildir. Evrim teorisi, biyoloji eğitimi içerisinde temel yapı taşlarından biridir. Ancak yapılan çalışmalar öğretmen, öğretmen adayı ve öğrencilerin evrimle ilgili kavram yanılgılarına sahip olduklarını ortaya koymaktadır. Kavram yanılgılarının okul dışı kullanılan en yaygın kaynaklarından biri olarak internet düşünüldüğünde, evrim ile ilgili bilgi içeren web sitelerinin bireylerin evrimi anlamasını etkileyeceği bir gerçektir. Bu nedenle bu araştırmanın temel amacı biyolojik evrim konusunda bilgi sunan web sitelerini incelemektir. Bu noktadan hareketle lise ve üniversite düzeyinde ki öğrenciler ve biyoloji öğretmenleri için bu web sitelerinin eğitim ve öğretim amaçlı kullanılabilir olup olmadığı sorgulanmıştır. Bu sorgulama işlemi için ayrıca evrim teorisinin derslerde etkili bir şekilde öğretilmesinde görev doğal olarak biyoloji öğretmenlerine düştüğünden, biyoloji öğretmen adaylarının internet kullanma durumları ve evrimle ilgili kavram yanılgıları tespit edilmiştir. Araştırma nitel ve nicel yaklaşımları içeren karma araştırma desenlerinden gömülü desenin kullanıldığı bir araştırma olup, araştırmada tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini amaçlı örnekleme yöntemine göre Google arama motoru sonuçlarında çıkan 16 adet biyolojik evrim konusunu içeren Türkçe içerikli ve ücretsiz içerik sunan web siteleri oluşturmaktadır. Biyoloji öğretmen adaylarının internet kullanım durumları ile evrimle ilgili kavram yanılgılarının tespiti için gerekli örneklemi ise Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi'nde öğrenim gören 2.,3.,4.ve 5. sınıf 117 biyoloji öğretmen adayı oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak, biyoloji öğretmen adaylarının internet kullanım durumları ölçeği, evrimle ilgili kavram yanılgısı tespit testi ve web sitesi inceleme ölçeği araştırmacının kendisi tarafından oluşturulmuştur. Veri analizi olarak; biyoloji öğretmen adaylarının internet kullanım durumları ile evrimle ilgili kavram yanılgıları tespit testinin doğru –yanlış kısımları ile ilgili verilerin çözümlenmesinde frekans ve yüzde dağılımları kullanılmıştır. Evrimle ilgili kavram yanılgıları tespit testine verdikleri cevapların nedenlerinin analizi ile biyolojik evrim içeren web sitelerinin incelenmesinde ise nitel veri analiz tekniklerinden betimsel analiz kullanılmıştır. Araştırma sonucuna göre; biyoloji öğretmen adaylarının 3.79 ortalama ile internet kullanma durumlarının iyi derecede oldukları ve internet kullanma durumu ile ilgili olumlu önermelere çok katıldıkları görülmektedir. Evrimle ilgili kavram yanılgılarının tespiti için hazırlanan testte ise biyoloji öğretmen adaylarının çoğunlukla sorulara yanlış cevap verdikleri ortaya çıkmıştır. Cevaplarının gerekçeleri incelendiğinde ise çok fazla kavram yanılgısı tespit edilmiştir. İncelenen 16 adet biyolojik evrim içeren web sitesinin 6 tanesinin az sayıda eksiklikleri olmasına rağmen eğitim amaçlı derslerde kullanılabilir olduğunu, geri kalan 10 tanesinin ise içerik, görsel tasarım ve sunulan bilgilerin kaynağı yönünden yetersiz oldukları saptanmıştır.