Dairesel veri analizinin teorik temelleri ve bir uygulaması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Zootekni Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Yıldırım Demir

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ömer Cevdet BİLGİN

Özet:

Bu çalışmanın amacı, dairesel veri ve dairesel veri analiz yöntemlerini tanıtmak ve gerçek veri üzerinde bir uygulamasını göstermektir. Bu bağlamda, dairesel verinin ortaya çıktığı alanlar ve farklı birimleri arasındaki dönüşümler açıklanmıştır. Dairesel verinin grafiksel gösterimleri incelenmiş ve bu veriye ait merkezi eğilim ve yayılım ölçüleri tanıtılmıştır. Dairesel olasılık dağılımlarından bazıları ele alınarak bunlara ait temel bilgiler, olasılık yoğunluk fonksiyonları, dağılım fonksiyonları ve trigonometrik momentleri verilmiştir. Verilen olasılık dağılımlarından von Mises dağılımı (dairesel normal dağılım) ayrıntılı olarak incelenmiş; bu dağılıma ait uyum iyiliği, aykırı değerlerin tespiti, tek örnek, iki örnek ve çok örnek olduğu durumlarda dağılımın ortalama yönü, yoğunlaşma parametresi için hipotez test istatistikleri verilmiştir. Bu ortalama yön ve yoğunlaşma parametrelerine ait güven aralıklarının belirlenmesinde kullanılan yöntemlerde verilmiştir. Çember üzerindeki noktaların düzgün dağılıp dağılmadığına dair homojenlik testleri, iki ve daha fazla örnek için dairesel parametrik olmayan test istatistikleri tanıtılmıştır. Ayrıca dairesel değişkenler arasındaki ilişkiyi veya dairesel değişkenler ile doğrusal değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemek için korelasyon ve regresyon analizi yöntemlerine değinilmiştir. Bu çalışmada tanıtılan dairesel veri analizi metotlarının bir uygulaması, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastahanesi Kadın Doğum Servisinde 2008 yılında gerçekleşen 179 doğuma ait veri kümesi üzerinde yapılmıştır.