SIÇANLARDA DOKSORUBİSİNE BAĞLI EKSTRAVAZASYON TEDAVİSİNDE FARKLI SICAKLIKLARDA ALEO VERANIN ETKİNLİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İç Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İDRİS YILDIZ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Mehtap Kavurmacı
Eş Danışman: Serkan Yıldırım
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Sıçanlarda doksorubisin kaynaklı ekstravazasyon tedavisinde farklı sıcaklıklarda Aloe vera uygulamasının etkinliğinin değerlendirilmesidir. Materyal ve Metot: Bu çalışma, 27.03.2023-11.12.2025 tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Deney Hayvanları Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde G power analizi ile belirlenen 126 Wistar albino erkek sıçan üzerinde yürütülmüştür. Hayvanlar yedi gruba ayrılmıştır: Grup 1 (kontrol), G2 (doksorubisin), G3 (doksorubisin+DMSO), G4 (doksorubisin+soğuk Aloe vera), G5 (doksorubisin+oda sıcaklığında Aloe vera), G6 (doksorubisin+DMSO+soğuk Aloe vera) ve G7 (doksorubisin+DMSO+oda sıcaklığında Aloe vera). Ekstravazasyon modeli, subkutan doksorubisin enjeksiyonu ile oluşturulmuş, Aleo vera günde bir kez topikal olarak 21 gün boyunca uygulanmıştır. 7,14 ve 21. günlerde kan ve doku örnekleri alınarak biyokimyasal, histopatolojik ve immünohistokimyasal analizler yapılmıştır. Bulgular: Doksorubisin verilen gruplarda belirgin inflamasyon, nekroz ve doku hasarı görülmüştür. Aloe vera uygulanan gruplarda bu bulguların hafiflediği, özellikle oda sıcaklığında Dimetilsülfoksit ile birlikte verilen Aloe vera'nın G7(Aloe vera + DMSO, oda sıcaklığı) yüksek düzeyde doku bütünlüğünü koruduğu belirlenmiştir. Glutatyon Peroksidaz düzeyleri doksorubisinle düşerken, Aloe vera uygulamasıyla anlamlı şekilde artmıştır. G7(Aloe vera + DMSO, oda sıcaklığı) grubunda Glutatyon peroksidaz, Redükte glutatyon ve Süperoksit dismutaz düzeyleri yüksek bulunmuştur. Ayrıca TNF-α ve IL-6 ekspresyonlarının baskılanması, Aloe vera'nın antiinflamatuvar etkinliğini desteklemiştir. Sonuç: Bulgular, Aloe vera'nın doksorubisin kaynaklı ekstravazasyon hasarını azaltmada etkili olduğunu göstermektedir. Aleo veranın soğuk (2-8°C) ve oda sıcaklığında (20–22 °C) DMSO ile birlikte uygulandığında inflamasyonu, nekrozu ve oksidatif stresi azaltırken antioksidan savunmayı güçlendirdiği saptanmıştır. Bu nedenle Aloe vera, sıcaklığa bağlı olarak artan fitoterapötik etkisiyle güvenilir bir tamamlayıcı tedavi ajanı olarak öne çıkmaktadır. Anahtar Kelimeler: Aloe Vera, doksorubisin, ekstravazasyon, kemoterapi, sıçan, yara iyileşmesi