Glukokortikoid ve overektomi ile indüklenen osteoporozda avanafil ve zaprinast'ın kemik ve oksidatif hasar üzerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Tıbbi Biyokimya Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZÜBEYİR HUYUT
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Nuri BAKAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Osteoporoz birçok faktör ile ilişkili olan ve 50 yaşın üzerindeki kadınların %50'sinden fazlasını etkileyen önemli bir halk sağlığı problemidir. Daha önce yapılan çalışmalarda nitrik oksit (NO)'in anjiyogenez'i ve kan akışını hızlandırdığı ve kemik oluşumunda pozitif etkiye sahip olduğu bildirilmiştir. Çalışmamızda; NO sinyal yolağındaki siklik guanozin mono fosfat (cGMP)'ı hidroliz eden fosfodiesteraz-5 (FED-5) inhibitörlerinden zaprinast ve avanafil'in, NO ile sinyal yolu, kemik mineral yoğunluğu (KMY) ve oksidatif hasar üzerine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Materyal ve Metod: Bu çalışmada 24 adet dişi, 24 adet erkek sıçan kullanılmıştır. 6'şar edet dişi sıçandan oluşan 4 gruptan ilki, şahm grubu olarak ayrılmış ve abdomen bölgesi 2 cm açılarak tekrar kapatılmıştır. Diğer üç grupta ise overektomi yapılmıştır. 6'şar adet erkek sıçandan oluşan 4 gruptan ilki sağlıklı kontrol grubu olarak ayrılmış, diğer üç gruba ise dexamethazone (DEX) verilmiştir. Hem dişi hem erkek sıçanlarda 3. ve 4. gruplara yukarıdaki işlemlere ek olarak sırasıyla günde 10 mg/kg dozda (sırasıyla 60 ve 30 gün) zaprinast ve avanafil verilmiştir. Bu uygulamalardan önce tüm gruplarda dansitometreyle KMY ve enzim bağlı immünoassay (ELISA) yöntemiyle idrarda piridinolin (PD) ve deoksipiridinolin (DPD) değerleri ölçülmüştür. Overektomi, uygulama işlemleri ve tedavi sonrası, tüm gruplarda ELISA yöntemiyle plazma endotelyal nitrik oksit sentaz (eNOS), NO, cGMP, FDE-5, protein kinaz-G (PKG), prokollagen peptid (PICP), c-terminal kollagen peptid (CTCP) düzeyleri ile idrar PD, DPD düzeyleri ve tüm gruplarda KMY düzeyleri ölçülmüştür. Bu parametlere ilaveten bütün gruplarda histopatolojik olarak sağ femur trabeküler kemik yoğunluğu, epifizeal genişlik değerleri ve kemik iliğinde anjiyogenez ise immunohistokimyasal olarak belirlenmiştir. Ayrıca oksidatif stres parametrelerinden malondialdehit (MDA), okside CoQ10/redükte CoQ10 ve 8-OHdG/106dG düzeyleri yüksek basınçlı likid kromatografisi (HPLC) yöntemiyle ölçülmüştür. Bulgular: Zaprinast ve özellikle de avanafil gruplarında FDE-5'in inhibe olduğu, cGMP ve PKG düzeylerinin arttığı ve KMY'da pozitif kontrol gruplarına göre ciddi artışların olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Ayrıca zaprinast ve avanafil'in, sağ femur trabeküler kemik yoğunluğunu, epifizeal kemik genişliğini ve kemik iliğindeki anjiyogenez'i artırdığı ortaya çıkmıştır (p<0.05). Overektomili dişi ve DEX verilen pozitif kontrol gruplarında MDA, okside CoQ10/redükte CoQ10 ve 8-OHdG/106dG düzeylerinin yükseldiği (p<0.05), ancak zaprinast ve avanafil verilen gruplarda oksidatif stresin artmadığı ve sahm grubu değerlerine benzer olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Bu sonuçlara göre, in vivo olarak zaprinast ve avanafil'in, NO metabolik yolu aracılığıyla anjiyogenez'i artırarak osteoporozlu hastaların KMY'a önemli katkı yaptığı ve oksidatif stresi azalttığı söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Osteoporoz, avanafil, zaprinast, overektomi, dexametazon, kemik mineral yoğunluğu, oksidatif hasar