Sıçanlarda LPS ile indüklenen karaciğer hasarına karşı 18β-glisiretinik asidin koruyucu etkilerinin araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Tıp Histoloji Ve Embriyoloji Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLER ŞEN
Danışman: Semin Gedikli
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Sıçanlarda LPS ile İndüklenen Karaciğer Hasarına Karşı 18β-Glisiretinik Asidin Koruyucu Etkisinin Araştırılması Amaç: Endotoksemi, özellikle gram-negatif bakterilere ait LPS gibi endotoksinlerin dolaşıma geçmesiyle ortaya çıkan ve inflamatuar yanıta neden olan bir klinik tablodur. LPS aracılığıyla gelişen sepsis, inflamasyon, oksidatif stres ve hücre ölümü gibi çeşitli biyolojik süreçleri tetiklemektedir. Anti-inflamatuar ve antioksidan etkileriyle bilinen 18β-glisiretinik asidin bu süreçler üzerindeki potansiyel koruyucu etkisi dikkat çekicidir. Bu çalışmada, LPS ile oluşturulan karaciğer hasarı modelinde, 18β-glisiretinik asidin oksidatif stres, inflamasyon, apoptoz ve hücresel hasar üzerine olan etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Materyal ve Metot: Çalışmamızda 48 adet erkek sıçan Kontrol, DMSO, LPS, 18β-GA50+LPS, 18β-GA100+LPS ve 18β-GA100 grubu olmak üzere 6 gruba ayrıldı. Kontrol grubuna 10 gün boyunca intraperitoneal (i.p.) olarak 1 cc serum fizyolojik uygulandı. DMSO grubuna, deneyin 10. günü i.p. yolla 0.1 ml DMSO verildi. LPS grubuna ise deneyin 10. gününde 7.5 mg/kg dozunda i.p. yolla LPS uygulandı.18β-GA50+LPS ve 18β-GA100+LPS gruplarına sırasıyla 50 mg/kg ve 100 mg/kg dozlarında 18β-GA, 10 gün boyunca oral gavaj yoluyla uygulandı; 10. gün sonunda ise her iki gruba 7.5 mg/kg dozunda i.p. yolla LPS verildi. Sadece 18β-GA100 uygulanan gruba, 10 gün süreyle 100 mg/kg dozunda 18β-GA gavaj yoluyla uygulandı. Deney sonunda tüm hayvanlar anestezi altında dekapite edilerek karaciğer dokuları çıkarıldı. Elde edilen doku örnekleri histopatolojik ve immünohistokimyasal incelemeler için kullanıldı. Ayrıca, dokularda MDA ve GSH düzeyleri biyokimyasal yöntemlerle analiz edildi. NF-κB, TNF-, IL-1, kaspaz-3, Bax ve Bcl-2 genlerinin ekspresyon düzeyleri ise qRT-PCR yöntemiyle değerlendirildi. Bulgular: LPS grubuna ait karaciğer kesitlerinde, Kontrol, DMSO ve 18β-GA100 gruplarına kıyasla belirgin dejenerasyon alanları, hepatosit kordonlarında yapısal düzensizlik, sitoplazmik şişme ve balonlaşma, bağ dokusunda artış ve sinüzoidal dilatasyonlar gözlendi. 18β-GA50+LPS ve 18β-GA100+LPS gruplarında ise 18β-GA uygulamasının doza bağlı olarak bu patolojik değişimleri azalttığı ve doku yapısında iyileşmeye yol açtığı belirlendi. İmmünohistokimyasal analizlerde, LPS grubunda TNF-α ve IL-1β proteinlerinin immünreaktivitesinde anlamlı artış saptandı; 18β-GA uygulanan gruplarda ise bu artışın doz bağımlı şekilde azaldığı gözlendi. Biyokimyasal analizler sonucunda, LPS grubunda MDA düzeylerinin anlamlı biçimde arttığı, buna karşılık GSH seviyelerinin azaldığı tespit edildi. qRT-PCR ile yapılan gen ekspresyon analizlerinde, LPS grubunda NF-κB, TNF-α, IL-1β, kaspaz-3 ve Bax gen ekspresyonlarının anlamlı düzeyde arttığı; buna karşılık Bcl-2 gen ekspresyonunun diğer gruplara kıyasla belirgin şekilde azaldığı görüldü. Sonuç: Elde edilen bulgular, 18β-GA'nın, LPS ile indüklenen karaciğer hasarında oksidatif stres, inflamatuar yanıt ve apoptoz mekanizmalarını anlamlı düzeyde baskıladığını göstermektedir. Histopatolojik, immünohistokimyasal, biyokimyasal ve moleküler düzeyde yapılan analizler, 18β-GA'nın bu zararlı süreçleri doza bağlı olarak azalttığını ve karaciğer dokusunda koruyucu etki sağladığını ortaya koymuştur. Bu sonuçlar, 18β-GA'nın LPS kaynaklı karaciğer hasarına karşı potansiyel bir koruyucu ajan olabileceğini desteklemektedir. Çalışma bulguları, 18β-GA'nın biyolojik etkilerinin daha ayrıntılı biçimde araştırılması ve olası klinik uygulamalara temel oluşturması açısından önem taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: 18β-Glisiretinik asit, apoptoz, inflamasyon, karaciğer toksisitesi, lipopolisakkarit, oksidatif stres, sepsis