Korku Filmlerinde "Ben" ve "Ben'in İçindeki Öteki'nin" Varlık Çatışmasının İçerdiği İdeoloji
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İletişim Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEMRA KOTAN
Danışman: İrfan Hıdıroğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Korku sineması, üzerine kurulu olduğu anlatı yapısı, olay örgüsü, karakterleri ile biçimsel özelikleri noktasında belli temsil göreneklerini içeren kültürel bir alanı ifade etmektedir. İzleyicinin sinemayla olan ilişkisinde tüm sinematik unsurlarla kurmuş olduğu bilişsel, duyusal, psikolojik düzeydeki bağ özdeşleşme süreciyle ilişkilendirilmektedir. Bu bağlamda insanların gerçekte somut karşılığı olan korkularının korku sinemasında kurgulanmış korkulara denk gelen yönü, birey açısından katarsistik etkiyle açıklanmaktadır. Korku sinemasın sunduğu korku temsilleri ile gerçek dünyadaki gerçek korkularından arındırılan insanlara bu süreçte ideolojik yapılar da aktarılmaktadır. Korku sinemasının insanın gerçek kaygılarından ideolojik olarak uzaklaştırılıp arındırılarak rahatlamasını sağlaması çalışmanın temel varsayımını ortaya koymaktadır. Korku sinemasında tehlikenin kaynağı olarak korku karakterlerine odaklanılan bu çalışmada ben-öteki ikiliğinin psikanaliz yaklaşımlardan hareketle neye karşılık geldiği, özdeşleşmenin nasıl sağlandığı ve ideolojik aktarımların neler olduğu analiz edilmiştir. Yöntem olarak niteliksel içerik analizi, söylem analizi, psikanalitik kuram ve ideoloji kuramının birlikte kullanıldığı çalışma, farklı metotlarla elde edilen farklı bulguların bir araya toplanarak yorumlanması bakımından anlamlıdır. Çalışmada popüler Hollywood korku sineması evren olarak kabul edilmiş olup, evreni temsil etmesi bakımından on farklı korku filmi amaçlı örneklem tekniğiyle oluşturulmuştur. Hayalet, frankeştayn, vampir, şeytan, cansız nesne, kurt adam, zombi, mutant, oyuncak bebek korku karakterleri olarak kategorize edilmiştir. Oluşturulan bu kategoriler eşliğinde seçilen filmler izlenerek değerlendirilmiştir. Yapılan değerlendirmeler sonucunda korku karakterlerinin ben-öteki çatışması psikanaliz açıdan yorumlanırken, bu çatışma temelli temsillerin kurulu olduğu söylemlerden ideolojik çıkarımlar yapılmıştır. Her bir filmin önce psikanalitikte karşılıkları daha sonra ideolojik karşılıkları ortaya koyulup değerlendirilirken kodlanmış ve maskelenmiş anlatılar da çözümlenerek yorumlanmıştır.